Oordeelkundige planning sleutel tot succes (2)

Cruciaal voor het welslagen van een KMO-overdracht is een multidisciplinaire aanpak. De overdracht van een familiebedrijf, in welke vorm of gedaante ook, kan maar gesmeerd verlopen indien via een synergetisch samenspel van diverse specialisten, die elk vanuit hun eigen know-how nuttige inzichten kunnen aanleveren en zodoende de vele puzzelstukken tot een kleurrijke en samenhangende mozaïek kunnen omtoveren. De juridische, fiscale en financiële aspecten waarmee de KMO heeft af te rekenen zijn dezer dagen zo complex dat “solo slim” spelen heel gevaarlijk is.

Belangrijk bij de overdracht van een familiebedrijf is dat de pater of mater familias tijdig de kaart van de successieplanning trekt. Zodoende kan vermeden dat de dierbaren zich blauw aan successierechten betalen. Streven naar “fiscale euthanasie” is een eerste drijfveer voor successieplanning. Wegens de vergrijzing van de bevolking, komen erfenissen vaak te laat. De professionele loopbaan van de erfgenaam is vaak al uitgetekend. Het vervroegen van de erfenis via tussentijdse vermogensoverdrachten kan soelaas brengen.

Een goed uitgewerkte successieregeling helpt boven de “pax familiae” te bewaren. Een tijdige en georkestreerde verdeling van het vermogen onder de nazaten kan discussies en familievetes na het overlijden voorkomen.

Het grote voordeel van een ingrijpen in het vermogen tijdens het leven van de toekomstige erflater is dat de gepaste goederen in de gepaste handen overgaan. Bovendien kunnen zodoende torenhoge successierechten worden vermeden die de bedrijfsleider zoon/dochter in tweede generatie noopt tot het gebruik van vreemd kapitaal om de continuïteit van het geërfde familiebedrijf te vrijwaren.

Vrijstelling Vlaamse successierechten

Elk van de drie gewesten heeft een bijzonder gunstige erfregeling voor het familiebedrijf uitgewerkt. In Vlaanderen en Wallonië kan het familiebedrijf tegen 0% worden vererfd, in Brussel tegen een vlak tarief van 3%. Uiteraard moeten daarom een aantal voorwaarden worden vervuld, zowel voor als na het overlijden. Voor het overlijden is onder meer sprake van een participatievoorwaarde (de aandelen moeten in de drie jaar vo’o’r het overlijden onderbroken voor minstens 50% in het bezit van de overleden ondernemer zijn geweest) en een recent herschreven tewerkstelingsvoorwaarde (de onderneming moet ten minste 500.000 euro aan loonlasten aan werknemers hebben uitbetaald in de twaalf kwartalen vooafgaand aan het overlijden). Zo moet de onderneming na het overlijden minstens vijf jaar worden voortgezet, moet in de twintig kwartalen na het overlijden een bedrag uitbetaald dat minstens gelijk is aan vijf derden van de loonlasten, betaald in de twaalf kwartalen vo’o’r het overlijden, en mogen de activa van de eenmanszaak of het kapitaal van de vennootschap in de eerste vijf jaar na het overlijden niet dalen als gevolg van uitkering of terugbetalingen.

Maatwerk

Elke familiale bedrijfsoverdracht is anders en vergt dus maatwerk. Elk geval moet op zijn eigen wetmatigheden worden getoetst. Bovendien spelen ook de concrete desiderata van de betrokkenen, niet in het minst van de bedrijfsleider zelf. Er bestaan verschillende overdrachtstechnieken, die desgevallend onderling kunnen worden gecombineerd.Tot die technieken horen het testament (dat zelden of nooit een bedrijfsopvolging regelt), de schenking (rechtstreeks of notarieel dan wel via een alternatieve techniek, zoals de schenking via buitenlandse notaris, de onrechtstreekse schenking, de handgift of de bankgift) en de verkoop. Elk van die technieken heeft zijn specifieke voor- en nadelen.

Bijzondere aandachtspunten bij verkoop - dat het voordeel biedt dat hij buiten het toepassingsveld van het erfrecht valt - zijn elementen als prijsbetaling op termijn, de verkoop met voorbehoud van vruchtgebruik (of op lijfrente), de verkoop met kwijtschelding achteraf van de prijs en de verkoop beneden de marktprijs.

(Wordt vervolgd).

(Bovenstaande reeks is gebaseerd op het boek “Overdracht van het familiebedrijf” van Hans Begeer, Yann Dekeyser, Ludo Lievens en Eric Spruyt, uitgegeven bij Story Publishers (Gent) i.s.m. Overnamemarkt en Integraal).