Bescherm uw uitvinding met een octrooi

Een octrooi of een patent biedt de octrooihouder de mogelijkheid op te treden tegen namaak. Hoe vraag je een octrooi aan en hoe werkt het concreet? Stel: u hebt een nieuwe vorm van een tomatenhaak uitgevonden die het makkelijker maakt om tomatenplanten op te hangen. Hoe zorgt u ervoor dat andere bedrijven uw uitvinding niet schaamteloos kopiëren en verkopen?

U kunt een merk deponeren alsook een model. Modellen beschermen immers een nieuwe vorm voor een product, merken geven een exclusief recht op namen van producten en/of diensten .Een octrooi geeft een bescherming voor het technische aspect van uw tomatenhaak. Het beschermt specifiek uitvindingen met een technisch karakter: een product, een methode of een gebruik met een technisch effect en verleent een exclusief recht op de uitvinding.

 

 

In de winkel kost die tomatenhaak minder dan 1 euro.

 

Wat valt er daar nu op te verdienen, zou je denken.

 

Maar als je miljoenen haken exclusief kunt verkopen, telt dat aardig op.

 

Een octrooi geeft geen automatisch recht om de uitvinding ook toe te passen.

 

In bepaalde gevallen zijn daarvoor bijkomende vergunningen nodig, bijvoorbeeld voor geneesmiddelen.

 

 

Voorwaarden

 

 

Voor een octrooi bestaan er een reeks voorwaarden.

 

Eerst en vooral moet de uitvinding nieuw zijn.

 

Een uitvinding is nieuw als ze nog niet bekend was vóór de datum van indiening, bijvoorbeeld door publiekmaking.

 

Hoe iets publiek gemaakt werd, speelt geen rol.

 

Wetenschappelijke tijdschriften gelden net zo goed als bewijs als een discussie op café. Op voorwaarde natuurlijk dat de rechter dat als bewijs zou aanvaarden.

 

De nieuwheid valt moeilijk te bepalen.

 

Het vereist een overzicht van alle publicaties ter wereld over de “stand der techniek”.

 

Over de hele wereld bestaan er 65 miljoen octrooischriften. Het is nooit helemaal zeker dat de uitvinding nieuw is.

 

Maar we kunnen toch een sterk vermoeden hebben op basis van een nieuwheidsonderzoek.

 

De tweede voorwaarde is de “uitvindershoogte” of de inventiviteit.

 

Een octrooi mag geen bescherming bieden voor een voor de hand liggende verbetering van een al bekend apparaat, product of werkwijze.

 

De uitvinder moet intellectueel voldoende hebben toegevoegd.

 

Het volstaat bijvoorbeeld niet om een haargroeimiddel te combineren met een product tegen schilfertjes zonder dat die combinatie een extra voordeel of effect oplevert.

 

De derde voorwaarde is dat een uitvinding industrieel toepasbaar moet zijn.

 

 Ze moet gemaakt kunnen worden, een toepassing hebben en functioneren. Iemand mag dan een machine bedacht hebben om door de tijd te reizen, de uitvinding moet ook effectief werken.

 

Puur geestelijke activiteiten, werkwijzen voor het zakendoen en zuivere computerprogramma’s zijn voorbeelden van onderwerpen die op zich worden uitgesloten van een octrooi, doch die mogelijk wel octrooieerbaar zijn in samenhang met een inrichting die ervan gebruikt maakt. Software kan dan weer welbeschermd worden door het auteursrecht.

 

 

Waar en hoe?

 

 

In gelijk welk land kunt u een octrooi aanvragen.

 

Maar net zoals bij merken heeft een bescherming weinig zin in landen waar de uitvinding niet kan uitgebracht worden.

 

Dat kost enkel extra geld.

 

Bedenk goed wie de mogelijke klanten kunnen zijn, en vooral de concurrenten.

 

In België gebeurt de aanvraag bij de Dienst voor de Intellectuele Eigendom van de Federale

Overheidsdienst voor Economie.

 

In 2008 ging het om ongeveer 670 octrooi-aanvragen.

 

In principe kan iedereen een aanvraag doen.

 

Maar voor een potentiële namaker mag het niet eenvoudig zijn om, mits een kleine wijziging, aan de bescherming te ontsnappen.

 

Vandaar dat de hulp van een expert meestal welkom is om de uitvinding juridisch correct te omschrijven.

 

Na de Belgische aanvraag is er 12 maanden tijd om ook in andere landen een octrooi aan te vragen.

 

De verleningsprocedure verloopt normaal land per land.

 

Voor Europa bestaat de mogelijkheid een verlening te verkrijgen via een gemeenschappelijke Europese octrooi-aanvraag.

 

Dat kan bij het Europees Octrooibureau of via de genoemde Belgische Dienst. Het Europees octrooi kan toegekend worden voor een reeks landen naar eigen keuze uit in totaal 35 landen.

 

Een verleend Europees octrooi valt uiteen in een bundel van nationale octrooien, waarbij in elk land waar het Europees octrooi gevalideerd wordt, grosso modo dezelfde rechten gelden als voor een Belgisch octrooi. 

 

In België heeft een octrooi een geldigheidstermijn van 20 jaar.

 

Ook in de meeste andere, Europese landen geldt dezelfde termijn van 20 jaar.

 

De inhoud van het octrooi blijft geheim tussen de indieningsdatum en de publicatiedatum.

 

18 maanden na de indieningsdatum kan het verleningsdossier ingekeken worden door derden.

 

Na 20 jaar is het onmogelijk het octrooi te verlengen.

 

Een uitzondering geldt voor geneesmiddelen en gewasbeschermingsmiddelen: daar is een verlenging met maximum 5 jaar mogelijk.

 

Er bestaat geen instelling die schendingen van het octrooi opspeurt.

 

De verantwoordelijkheid daarvoor ligt bij de octrooihouder zelf.

 

In principe heeft u 5 jaar om klacht in te dienen.

 

Na een klacht komt de inbreuk voor de Rechtbank van Eerste Aanleg.

 

 De straf kan bestaan uit een onmiddellijke stopzetting van de inbreukmakende activiteit, een inbeslagname van de namaakgoederen en/of een schadevergoeding.

 

Internationaal gebeurt een klacht tegen een inbreuk in elk land apart.

 

Wat als twee instanties op hetzelfde moment een identieke uitvinding doen?

 

Dan gaat het recht op een octrooi naar de eerste die er om vraagt en van wie de patentaanvraag gepubliceerd wordt.

 

Het is dus van het allergrootste belang dat een uitvinding wordt geheim gehouden minstens tot op het ogenblik dat een octrooi is aangevraagd.

 

Anders bestaat immers het risico dat iemand waaraan u uw uitvinding zou hebben toevertrouwd zelf als eerste een octrooi zou kunnen aanvragen voor uw uitvinding.

 

Er bestaan wel procedures om de eigendomtitel van deze oneigenlijke octrooiaanvragen op te eisen, maar deze procedures

zijn nogal omslachtig.

 

Beter is te voorkomen dan te genezen.

 

 

(Bovenstaande bijdrage kwam tot stand in samenwerking met Start Your Business. Info: www.startyourbusiness.be).