Harde Brexit kan België 28.000 banen kosten

Vlaanderen dringt bij Europese Unie aan op compensatieregeling

Op 15 januari j.l. stemde het Britse Lagerhuis de Brexit-deal van premier Theresa May weg. Daardoor wordt het “no-deal”-scenario, waar Vlaanderen voor vreesde, quasi-onafwendbaar. KULeuven becijferde eerder dat een “no-deal” België 2,6% van het bruto nationaal product en 28.000 jobs kan kosten. Het Verenigd Koninkrijk krijgt in dat geval het statuut van derde land en valt dan buiten de douane-unie en de interne markt. Dat scenario houdt in dat vanaf 29 maart 2019 douaneformaliteiten en douanerechten in werking treden.

Een zachte brexit, zoals May voorstond, had de Europese Unie en het Verenigd Koninkrijk de kans geboden om voor het einde van de transitiefase een samenwerkingsovereenkomst te sluiten, waarbij het Terugtrekkingsverdrag in een terugvalregeling tot en met 31 december 2020 voorzag.

Bedoeling van deze verzekeringsclausule was een harde grens tussen Noord-Ierland en de Ierse Republiek te vermijden. Die regeling hield in dat er tussen de Europese Unie en het Verenigd Koninkrijk een verregaande douane-samenwerking zou komen in de vorm van een “single customs area”, met bijzondere regelingen voor Noord-Ierland. Zodoende konden tarifaire belemmeringen en controles op oorsprongsregels worden vermeden. Het Britse Lagerhuis besliste er evenwel anders over.

Horror-scenario

Voor Vlaanderen lijkt met een nakende “no deal” het worst case-scenario zich te voltrekken. De exportafhankelijkheid van het Vlaams Gewest bedraagt 8,26%, tegenover een EU-gemiddelde van 5,83%. In 2017 was het Verenigd Koninkrijk met 27,88 miljard euro en 8,79% van de Vlaamse export onze vierde exportbestemming wereldwijd. Ter vergelijking: het exportvolume van Frankrijk richting Groot-Brittannië bedraagt 31 miljard euro. De Vlaamse import uit het UK was in 2017 15,24 miljard euro waard.  Goed voor een handelsoverschot van 12,64 miljard euro.

Auto’s maken zowat één derde van de exportstromen uit. Farmaceutische en chemische producten, machines, voeding & dranken en textiel zijn andere belangrijke componenten binnen de uitgaande goederenstroom.

“Lucht- en ruimtevaart, interieurtextiel, voertuigen, voeding & dranken, kledij en farma kunnen, in een no-deal scenario, als kwetsbaarst worden bestempeld,” weet Claire Tillekaerts, ceo van Flanders Investment & Trade.

Los van mogelijk afwijkende productnormen is de invoer uit de Europese Unie vanaf 29 maart 2019 onderhevig aan douanerechten, die op de invoerrechten van de Wereldhandelsorganisatie (WHO) zijn gebaseerd. Voor wagens, textiel en fruitsappen bijvoorbeeld gaat het om invoerrechten van respectievelijk 10%, 16% en 24%, aldus minister-president Geert Bourgeois.

Zoals minister van Financiën en Internationale Ontwikkeling Alexander De Croo terecht opmerkt hebben veel (Vlaamse) KMO’s, sinds het ontstaan van de eenheidsmarkt in 1993, nooit te maken gehad met douane en accijnzen. Zoals de kaarten nu liggen zal het aantal douane-aangiftes bij de Belgische uitvoer naar het Verenigd Koninkrijk met 45% toenemen. Inkomend zou het om een toename met 15% gaan.

“Voor Zeebrugge zou de autotrafiek alleen één miljoen extra douane-aangiftes en -controles te verwerken krijgen. Het aantal douanecontroles in de kusthaven zal verzesvoudigen”, luidt het.

Vanuit Zeebrugge worden wekelijks een zeventigtal lijndiensten geboden naar verschillende regio’s in het Verenigd Koninkrijk en Ierland. Vorig jaar tekenden die voor 17,2 miljoen ton of 46% van het totale trafiekvolume (67% export, 33% import).

“Tarifaire belemmeringen, een dalende Britse koopkracht en de toename van de administratieve verplichtingen dreigen dat plaatje te vertekenen,” beseft MBZ-baas Joachim Coens.

Compensatieregeling?

“Na Ierland, wordt Vlaanderen wellicht het grootste slachtoffer van de harde Brexit”, weet Geert Bourgeois.

De minister-president pleit derhalve voor een Brexit-garantiefonds in de nieuwe EU-begroting. Daarin dienen compenserende maatregelen opgenomen om door de Brexit getroffen staten en deelstaten bij te staan, zo luidt het.