Bedrijven en woningen: sterk verweven in Vlaanderen

In tegenstelling tot wat men doorgaans denkt, bevindt het grootste gedeelte van de economische activiteiten zich in Vlaanderen niet op bedrijventerreinen, maar in verweven omgevingen. Ongeveer 75% van de tewerkstelling tekent zich af buiten de bedrijventerreinen. Het Departement Omgeving van de Vlaamse overheid voert al enkele jaren onderzoek naar economische locaties en daaruit blijkt dat verweving tussen wonen en werken een feit is in Vlaanderen. Voor bedrijven kan dit een invloed hebben op hun manier van werken. Een bedrijf zal echter niet verhuizen omdat er bijvoorbeeld mobiliteitsproblemen zijn, maar enkel als het niet anders kan.

De bedrijventerreinen, inclusief de kleinere terreinen die ingebed zijn in het woongebied en de (lucht)havens, nemen in Vlaanderen een oppervlakte in van slechts 5% van het grondgebied. Er blijkt dus duidelijk een verschil tussen wat mensen denken en feiten. Uiteraard horen bepaalde types van bedrijven, zoals grote SEVESO-bedrijven, thuis op een gescheiden bedrijventerrein.

Waar in Vlaanderen volgens het gewestplan de woonbestemming geldt, laten de voorschriften naast wonen ook allerhande economische activiteiten toe. Het is een gemengde omgeving die verweving mogelijk maakt. Behalve wonen komen er niet enkel kantoren en voorzieningen voor, maar ook (licht) industriële activiteiten.  Daarnaast zijn er veel economisch bestemde gebieden of bedrijventerreinen omgeven door woongebied.

Bedrijven kiezen er echter niet altijd voor om in een woonomgeving te zitten. Veel bedrijven zijn verweven doordat er in het verleden nieuwbouwwoningen in de omgeving zijn gebouwd of verweving op het bedrijventerrein is toegestaan. Door dergelijke transformaties in de omgeving van het bedrijf toe te laten, wordt veel van de reglementering en actieruimte door het wonen bepaald. Als er immers woningen in de buurt zijn, zal het bedrijf rekening moeten houden met overheidsregels zoals bijvoorbeeld afstandsregels, maar ook met de potentiële hinder die het voor de omwonenden veroorzaakt zoals goederen- en werknemersvervoer, geluid bij activiteiten, geur, … Dat betekent dat een bedrijf zijn activiteiten anders zal moeten organiseren (bijvoorbeeld meer inpandig, geen laad- en losactiviteiten binnen de nachtrusturen en spitsuur vermijden, …) dan wanneer het zich op een bedrijventerrein zou bevinden.

Een bewustwording rond de verweving moet plaats vinden bij zowel het beleid als bij de bedrijven en de buurten. Voorbeelden van verweving tussen wonen en werken die goed functioneren, tonen aan dat goed nabuurschap een gedeeld verhaal is, met rechten en plichten bij de drie partijen. Goede onderlinge communicatie ligt doorgaans aan de basis van een houding van verdraagzaamheid en begrip voor de noden van de ander. Iedereen kan zo zijn rol opnemen in de “verweef-coaching”. Dat betekent verweving actief promoten en de kennisuitwisseling over dit onderwerp vergroten. Het Vlaams Agentschap Innoveren en Ondernemen (VLAIO) heeft een oproep naar steden en gemeenten gelanceerd voor de aanstelling van “verweef-coaches”. Steden en gemeenten kunnen subsidies gebruiken om zes voltijdse of twaalf halftijdse coaches aan te werven.