Chili: klaar voor versie 2.0

Chili staat al decennialang bekend om zijn stabiel macro-economisch en financieel klimaat, zeker in vergelijking met andere Latijns-Amerikaanse landen. De sociale onrusten die eind 2019 de kop opstaken en vandaag nog altijd het publieke leven ontregelen, zijn voor veel internationale waarnemers dan ook een donderslag bij heldere hemel. Is dit het einde van het Chileense succesverhaal of niet?

Chili staat voor een keerpunt. Ten eerste eist de bevolking ingrijpende sociale veranderingen om de hoge graad van ongelijkheid aan te pakken. Daarnaast heeft het land behoefte aan economische diversificatie om minder afhankelijk te zijn van landen zoals China. Een focus op groene technologieën, meer creativiteit, een hogere productiviteit en internationale partnerships moeten Chili een nieuw elan geven.

In de jaren ’90 won de Chileense economie aan kracht. De opmars was onstuitbaar. Ter illustratie: in 2010 trad Chili toe tot de OESO en in 2014 behoorde het zelfs tot de tien snelst groeiende opkomende markten ter wereld. Die evolutie leverde het land de bijnaam “Latijns-Amerikaanse tijger” op, naar analogie met de Aziatische groeieconomieën Singapore, Taiwan, Hongkong en Zuid-Korea.

Na regen komt zonneschijn

Veel Chilenen hebben de economische groei evenwel aan zich voorbij zien gaan. Die ongelijkheid aanvaarden ze niet langer. De verhoging van de metroprijzen in oktober 2019 was de figuurlijke druppel. En hoewel de protesten uit het internationale nieuws verdwenen zijn, is het nog een dagelijkse realiteit in veel regio’s. Eén ding is zeker: de overheid kan de crisis enkel het hoofd bieden met grote maatschappelijke ingrepen. Daarom organiseert ze op 26 april een volksreferendum over een herziening van de grondwet.

Door de sterke economische infrastructuur en een groeiende middenklasse die vooruit wil, is de kans groot dat het land hier sterker uit komt. Bovendien groeide de Chileense economie in 2018 nog met 3,9% en in 2019 met 2,5%. Dit jaar zal een overgangsjaar worden met een verwachte groei van iets meer dan 1%, maar vanaf 2021 zijn de voorspellingen weer een stuk beter. De cijfers blijven dus relatief positief. En belangrijker: de roep om verandering opent ook deuren voor buitenlandse spelers.

Concrete kansen

Eén van de geplande wetswijzigingen is een verkorting van de werkweek van 45 naar 40 uur. Dat betekent dat bedrijven hun productiviteit met 10% moeten optrekken om hetzelfde te presteren. Daarvoor wordt gekeken naar nieuwe  technologieën, zoals artificiële intelligentie, Big Data en machine learning. Naast de maak- en dienstenindustrie, zijn ook de landbouw- en de enorme mijnbouwsector vragende partij voor vergaande automatisering. Kortom, Industrie  4.0 moet Chili 2.0 op de rails krijgen.

Ambitieuze plannen voor energiesector

Energie is voor Chili sinds jaar en dag een topprioriteit. Chilenen zijn de grootste energieconsumenten in Latijns-Amerika, maar is er is geen gas- of olieproductie. Andere technieken, zoals kernenergie, zijn dan weer geen optie in een land waar aardbevingen vaak voorkomen. Het gevolg: zowat 73% van de energie wordt geïmporteerd, waardoor de energieprijzen heel hoog liggen. De overheid wil daarom volop inzetten op hernieuwbare energie. Het oorspronkelijke doel van de Chileense overheid om tegen 2025 het aandeel van duurzame energie op te trekken van 12% naar 20% werd al in 2018 bereikt. Men verwacht dat het aandeel tegen 2030 ongeveer 50% zal zijn, en het streefdoel voor 2070 is 70%.

Milieu, gezondheidszorg en voeding & dranken

Sinds enkele jaren hecht Chili alsmaar meer belang aan duurzaamheid en milieu. Niet alleen bij de Chileense overheid, maar ook bij een gedeelte van de bevolking. Die mentaliteitswijziging brengt kansen met zich op het vlak van circulaire economie, zoals het gebruik van herbruikbare materialen en verpakkingen. Ook waterrecyclage is een kansrijke sector.

Chilenen spiegelen zich graag aan de Westerse maatstaven en levensstandaard. Een kwalitatieve gezondheidszorg is daar een essentieel onderdeel van. Nieuwe publieke en privé-ziekenhuizen schieten als paddenstoelen uit de grond om aan de OESO-normen te voldoen, vooral in de regio rond Santiago. Daardoor zit de import van medische producten en diensten al jaren in de lift.

De blik op Europa geldt ook voor voeding en dranken. Zowel kwaliteitsvolle koekjes en chocolade als biologische voedingsmiddelen en andere premium-producten zijn heel geliefd bij de kapitaalkrachtige middenklasse. In de laatste jaren is bovendien een sterke biercultuur ontstaan. Chilenen zijn de grootste alcoholconsumenten van Latijns-Amerika, met sinds kort een voorkeur voor speciale bieren. Bij uitbreiding trekt de Europese levensstijl zich ook door op andere vlakken van mode over interieur tot luxeproducten.

Open voor samenwerking

Met een 59ste plaats op de Ease of Doing Business Index is het de regionale koploper. Zo worden investeerders goed beschermd, is er een hoge graad van rechtszekerheid en zijn de kosten en administratieve formaliteiten voor exporteurs beperkt. Meer zelfs, door een handelsverdrag uit 2020 tussen de EU en Chili exporteren Vlaamse bedrijven de meeste producten tegen een douanetarief van 0%. Op dit ogenblik onderhandelen beide partijen over een modernisering van die overeenkomst, wat tot nieuwe mogelijkheden zal leiden. Leuk weetje: ook voor transportkosten is Chili de Zuid-Amerikaanse bestemming bij uitstek.

Chili kan als een regionale hub worden benaderd. Het heeft akkoorden met alle grote handelsnaties en -blokken. Een belangrijk vrijhandelsverdrag is bijvoorbeeld de “Allianza del Pacifio” met Colombia, Peru en Mexico, waardoor men toegang heeft tot een markt van 225 miljoen inwoners. De Chileense economie is heel open. Export is goed voor ongeveer 50% van het BNP.

Keerzijde van de medaille is dat het land kwetsbaar is voor geopolitieke spanningen en andere internationale ontwikkelingen. Zo gaat een derde van de export naar China, vooral koper, fruit, groenten, hout en papier. De handelsoorlog met de VS en de uitbraak van het corona-virus treffen Chili daarom harder dan veel andere landen. Die evolutie versterkt de nood aan structurele veranderingen en diversificatie in de economie.

Meer culturele gelijkenissen dan verschillen

Wat opvalt, is dat Chilenen niet graag “neen” zeggen. Een gouden tip: als je merkt dat iemand weinig enthousiast is of amper reageert, ga er dan van uit dat het antwoord negatief is. Voor de rest leunen ze op het vlak van zakencultuur veel dichter aan bij Vlamingen dan andere Zuid-Amerikanen. Denk aan stiptheid en omgangsvormen. Benader Chilenen daarom net als andere Europese zakenlui.

Als Vlaamse exporteurs de sprong naar Latijns-Amerika wagen, liggen Brazilië en Argentinië doorgaans eerst op hun pad. Chili kan dan een leuk extraatje zijn en wordt soms ook zo benaderd. Vlaamse ondernemers dagen soms in hun vrijetijdskleding  op voor meetings. Dat is geen goed begin. Als de bedrijfspresentatie daarenboven niet is afgestemd op de lokale markt of zelfs niet in het Spaans is, maak je helemaal geen kans. Wie goed weet in te spelen op de Chileense psyche, wordt heel warm ontvangen.

(Bovenstaande bijdrage kwam tot stand in samenwerking met Flanders Investment & Trade)

Meer info: www.flanderstrade.be.