Meer dan een kwart van de Belgen gooit vervallen of ongebruikte geneesmiddelen nog altijd in de vuilnisemmer of spoelt ze weg via de gootsteen. Dat blijkt uit een iVOX-onderzoek in opdracht van Multipharma. De apotheekcoöperatie lanceert daarom van 2 tot 30 juni 2026 opnieuw de RECUPILLS Challenge, een sensibiliseringsactie die patiënten aanmoedigt om oude geneesmiddelen terug te brengen naar de apotheek.

Vervallen geneesmiddelen zijn geen gewoon afval. Wanneer ze in het restafval of afvalwater terecht komen, kunnen actieve bestanddelen in het milieu belanden. Dat kan gevolgen hebben voor waterkwaliteit, biodiversiteit en mogelijk ook voor de volksgezondheid. Door geneesmiddelen via de apotheek in te zamelen, kunnen ze op een gecontroleerde en veilige manier worden vernietigd.

Geneesmiddelenresten vormen risico voor milieu en gezondheid

Volgens Multipharma blijft het foutief weggooien van geneesmiddelen een onderschat probleem. Chemische residuen uit medicatie kunnen via afvalwater in rivieren en andere waterwegen terecht komen. Daar kunnen ze de voortplanting en het gedrag van aquatische soorten beïnvloeden en zo een bredere impact hebben op ecosystemen.

Ook de drinkwaterkwaliteit kan onder druk komen te staan wanneer geneesmiddelenresten onvoldoende uit het watercircuit worden gehouden. De apotheekketen wil daarom patiënten meer bewust maken van een eenvoudige gewoonte: vervallen of ongebruikte geneesmiddelen niet thuis bewaren of weggooien maar terugbrengen naar de apotheek.

De actie sluit aan bij Wereldmilieudag op 5 juni en loopt gedurende de hele maand juni. Tijdens de RECUPILLS Challenge voorziet Multipharma ook in speciale ophaalzakjes om de inzameling te vergemakkelijken.

55 ton ingezameld in 2025

De vorige editie van de RECUPILLS Challenge leverde in juni alleen al 6 ton vervallen of ongebruikte geneesmiddelen op. Over heel 2025 werd volgens Multipharma ongeveer 55 ton ingezameld. Dat komt neer op gemiddeld 150 kilogram per dag.

Opvallend is het verschil tussen leeftijdsgroepen. Vooral 55-plussers brengen vervallen geneesmiddelen terug naar de apotheek. Uit de iVOX-enquête blijkt dat 76% van de 55-plussers dat doet. Bij de 18- tot 34-jarigen ligt dat aandeel op 25%. Multipharma ziet in die jongere doelgroep dus nog een belangrijke marge voor sensibilisering.

Antibiotica per eenheid moet verspilling verminderen

Het thema raakt ook aan het bredere debat over geneesmiddelenverspilling. De overheid kondigde voor 2026 aan dat apothekers antibiotica per eenheid zullen afleveren. Daarmee wil men verspilling tegen gaan en tegelijk bijdragen tot de strijd tegen antibiotica-resistentie.

Volgens de enquête van Multipharma is ongeveer de helft van de Belgen op de hoogte van die plannen. Zes op de tien respondenten geeft aan voorstander te zijn van het afleveren per eenheid. Belangrijkste reden daarvoor is het vermijden van verspilling, een argument dat door 74% van de respondenten wordt genoemd.

Multipharma geeft aan zelf al inspanningen te leveren via optimaal stockbeheer en het afleveren van verpakkingen die beter afgestemd zijn op de behandeling.

Wat mag terug naar de apotheek?

Patiënten kunnen geneesmiddelen het hele jaar door terug brengen naar de apotheek. Multipharma raadt aan om regelmatig de vervaldatum te controleren. Die staat doorgaans vermeld als “EXP” of “te gebruiken tot”. Bij producten zoals oog- en neusdruppels of antibioticasiropen is het belangrijk om ook de openingsdatum te noteren omdat de houdbaarheid na opening beperkt kan zijn.

Geneesmiddelen mogen zonder doos of bijsluiter worden terug gebracht. Het gaat onder meer om ongebruikte pillen, capsules en zetpillen in hun blister of originele verpakking, restanten van zalf in tubes, siropen en vloeibare geneesmiddelen in flesjes, sprays en aerosols in spuitbussen en ongebruikte pleisters.

Apotheker als laagdrempelig aanspreekpunt

Multipharma positioneert de apotheker in deze campagne niet alleen als inzamelpunt maar ook als partner in veilig geneesmiddelengebruik. De apotheek blijft voor veel patiënten een laagdrempelige plek voor advies over correct gebruik, bewaring en verwerking van medicatie.

Met 1,3 miljoen patiënten wil Multipharma via de RECUPILLS Challenge de link leggen tussen individuele zorg en ecologische verantwoordelijkheid. Door vervallen geneesmiddelen terug te brengen naar de apotheek, dragen patiënten volgens de coöperatie bij aan een veiliger omgang met farmaceutische producten en aan de bescherming van milieu en waterkwaliteit.

dVO Signals

Wie kan kopen van Multipharma?

• Consumenten en patiënten
  • Mensen met vervallen of ongebruikte geneesmiddelen kunnen via Multipharma-apotheken gebruik maken van de inzamelactie.
  • Vooral jongere doelgroepen vormen een belangrijke sensibiliseringsgroep vermits zij minder vaak geneesmiddelen terug brengen.
• Overheden en lokale besturen
  • Gemeenten, intercommunales en milieudiensten kunnen Multipharma zien als partner voor campagnes rond afvalpreventie, waterkwaliteit en veilig geneesmiddelengebruik.
  • Lokale besturen kunnen apotheken inschakelen in bredere duurzaamheids- of gezondheidsacties.
• Zorgorganisaties en patiëntenverenigingen
  • Organisaties actief rond chronische zorg, ouderenwerking of preventie kunnen samen werken rond bewustmaking over correct medicatiebeheer.
  • Woonzorgcentra en thuiszorgorganisaties kunnen de campagne gebruiken om medicatiebeheer bij patiënten of bewoners extra onder de aandacht te brengen.
• Farmaceutische sector en producenten
  • Farmaceutische bedrijven kunnen via samenwerkingen met apotheeknetwerken mee inzetten op verantwoord gebruik, afvalbeperking en ESG-rapportering.
  • Producenten van geneesmiddelen kunnen dit soort acties koppelen aan initiatieven rond verpakking, dosering en verspilling.

Wie kan aan Multipharma verkopen?

• Afvalverwerkings- en recyclagepartners
  • Bedrijven gespecialiseerd in farmaceutisch afval, medische reststromen en gecontroleerde vernietiging kunnen relevant zijn voor verdere optimalisatie van inzameling en verwerking.
  • Logistieke dienstverleners met ervaring in gereguleerde afvalstromen kunnen inspelen op de volumes en spreiding over het apotheeknetwerk.
• Verpakkings- en signalisatieleveranciers
  • Producenten van inzamelzakjes, displays, baliecommunicatie en winkelmaterialen kunnen inspelen op terugkerende sensibiliseringscampagnes.
  • Leveranciers van duurzame verpakkingen of circulaire materialen kunnen aansluiten bij de ecologische positionering van de campagne.
• Communicatie-, PR- en activatiebureaus
  • De RECUPILLS Challenge biedt kansen voor bureaus die werken rond gedragsverandering, publieke sensibilisering en gezondheidscommunicatie.
  • Jongere doelgroepen vragen mogelijk een aangepaste aanpak via social media, video, influencers of educatieve content.
• Data- en onderzoeksbureaus
  • De jaarlijkse iVOX-bevraging toont dat Multipharma data gebruikt om gedrag en bewustzijn op te volgen.
  • Onderzoeksbureaus kunnen aanvullende inzichten leveren rond leeftijdsgroepen, regio’s, communicatiekanalen en gedragsbarrières.
• HR- en opleidingspartners
  • Apotheekteams spelen een belangrijke rol in de campagne. Opleidingspartners kunnen ondersteuning bieden rond gesprekstechnieken, duurzaamheidscommunicatie en advies aan patiënten.
  • Interne communicatiepartners kunnen helpen om de campagne consistent uit te rollen binnen het apotheeknetwerk.

Ecosysteemsignalen

• Duurzaamheid wordt een explicieter thema binnen apotheek-retail
  • Multipharma koppelt geneesmiddelengebruik aan milieu-impact, waterkwaliteit en biodiversiteit. Dat vergroot het belang van ESG-positionering binnen de farmaceutische retail-sector.
• Apotheken evolueren verder naar preventieve zorg- en adviespunten
  • De campagne bevestigt de bredere rol van apothekers als laagdrempelig aanspreekpunt voor correct en veilig geneesmiddelengebruik.
• Geneesmiddelenverspilling komt hoger op de agenda
  • De geplande aflevering van antibiotica per eenheid in 2026 wijst op toenemende aandacht voor dosering, verspilling en antibioticaresistentie.
• Jongere consumenten vragen gerichtere sensibilisering
  • Het lage aandeel 18- tot 34-jarigen dat vervallen geneesmiddelen terug brengt, wijst op een duidelijke communicatie-opportuniteit voor campagnes via digitale kanalen.
• Waterkwaliteit en farmaceutische residuen worden relevanter voor meerdere sectoren
  • Niet alleen apotheken en farma maar ook waterbedrijven, milieudiensten, afvalverwerkers en overheden kunnen rond dit thema meer samenwerking zoeken.