Duitsland: economische grootmacht naast de deur (2)

Op onze grootste exportmarkt, met name Duitsland, tekenen zich vijf manifeste tendensen af. De eerste drie, met betrekking tot de consument, de intelligente fabrieken en de datarevolutie, kwamen in onze vorige editie aan bod. Thans sluiten we af met de twee laatste, te weten de vergrijzende bevolking en de Energiewende.

Trend 4: Vergrijzing doet healthcare boomen.

Een combinatie van sterke vergrijzing - 4 op 10 zal 60 jaar of ouder zijn tegen 2040 - en een laag geboortecijfer zet de Duitse arbeidsmarkt steeds zwaarder onder druk. In sommige regio’s is de tewerkstellingsgraad bijna absoluut en zet het nijpende tekort aan technisch geschoolde krachten een rem op de groei. Tegelijk biedt de verouderende bevolking nieuwe kansen: de healthcare-sector is booming business.

Hoewel de vergrijzing zich overal doorzet, zijn er toch opmerkelijke verschillen tussen deelstaten. In staten die economisch sterker staan - zoals Noord-Rijnland-Westfalen en de hoofdstedelijke regio - neemt de bevolking nog toe, ander deelstaten zijn daar dan weer het slachtoffer van. Op veel plaatsen is er hoe dan ook een groot gebrek aan geschoolde profielen: technici, verpleegkundigen, ICT’ers, ingenieurs, … Grote internationale bedrijven lossen dat deels op door via hun buitenlandse filialen te rekruteren. Voor de zorgsector ligt dat uiteraard een stuk moeilijker.

De hoofdstedelijke regio heeft een jonge bevolking en een aanzienlijke instroom uit het buitenland. Maar in de oostelijke staten zet de vergrijzing zich wel degelijk door en daar tekent zich een opmerkelijk fenomeen af. Veel bedrijven werden er meteen na de Wende opgericht door twintigers en dertigers, maar die staan nu massaal voor hun pensioen. Die ondernemers zoeken nu opvolging of zetten hun zaak te koop.

Net zoals in ons land zijn er in de Duitse healthcare heel wat samenwerkingsverbanden tussen onderzoeksinstellingen en bedrijven. Samen zoeken ze naar manieren om via innovatie en digitalisering concrete oplossingen te vinden voor de uitdagingen in de gezondheidszorg. Zo leidt het Fraunhofer-instituut het project “Krankenhaus der Zukunft” en onderzoekstrajecten in het kader van “Digitization in healthcare”. Voor innovatieve technologiespelers liggen vooral kansen in de concrete implementatie van deze bevindingen.

Duitsers zijn heel bang dat hun persoonlijke gegevens misbruikt zouden worden. Ze zullen elke app of toepassing onder de loep nemen om te checken of er voldoende aandacht aan gegevensbescherming is besteed. Vorige lente werd trouwens de nieuwe Datenschutz-Grundverordnung van kracht, waarin de GDPR wordt toegepast.

Trend 5: Energiewende met vallen en opstaan.

Het samen gaan van economische, ecologische en sociale doelstellingen vormt het fundament van de Duitse bedrijfscultuur. In het kader van die Nachkaltigkeit beslisten de Duitsers, na de kernramp in het Japanse Fukishima, om tegen 2022 volledig uit kernernergie te stappen. Maar dat gaat niet zonder slag of stoot.

Op het vlak van hernieuwbare energie spelen de Duitsers al decennialang een voortrekkersrol. Vandaag komt 38% van de stroom van duurzame energiebronnen: zonneparken, windinstallaties op zee en op het land, warmtekrachtcentrales en biomassa-installaties. Bovendien gaven verschillende grote energiebedrijven aan dat ze resoluut de kaart van hernieuwbare energie willen trekken. Alleen blijkt dat niet zo evident: de vraag naar elektriciteit blijft stijgen en de Duitse stroomprijzen zijn vandaag al hoger dan elders in Europa.

Ondanks de vele investeringen in hernieuwbare energie, is de Duitse industrie in sommige deelstaten nog steeds sterk afhankelijk van fossiele brandstoffen. Ook dat is het rechtstreekse gevolg van de sluiting van de kerncentrales. Zo zorgt de bruinkoolontginning ervoor dat de energiebevoorrading van Noord-Rijnland-Westfalen gegarandeerd is. Daarbovenop is het een belangrijke economische activiteit, goed voor duizenden arbeidsplaatsen. Kortom, het is lastig balanceren tussen ecologie en economie. Toch is ook de Kohleaussstieg een feit: de mijnen moeten ten laatste in 2038 dicht. De getroffen deelstaten zullen een substantiële financiële compensatie ontvangen.

Los daarvan liggen er heel wat opportuniteiten voor buitenlandse expertise in hernieuwbare energie. Onder meer de Vlaamse know-how in offshore-windenergie wordt sterk gewaardeerd en de Belgian Offshore Cluster is er actief. De Duitsers hebben immers ambitieuze doelstellingen vooropgezet rond energiewinning op de Noord- en de Oostzee. Verder liggen zeker opportuniteiten in eco-design, energie-opslag, recyclage, waterbehandeling, …

Binnen het energievraagstuk gaat verder veel aandacht naar de ontwikkeling en implementatie van nieuwe technologieën rond hernieuwbare energie en efficiënter energieverbruik. Binnen het federale SINTEG-programma worden vijf voorbeeldprojecten opgezet in evenveel regio’s: windenergie in het noorden, grid-systemen in het zuiden, efficiënte netverkoping van hernieuwbare energiebronnen in Noord-Rijnland-Westfalen, Rijnland-Palts en Saarland, …

(Bovenstaande bijdrage kwam tot stand in samenwerking met Flanders Investment & Trade)

Meer info: www.flanderstrade.be.

Drie tips voor zakendoen met onze oosterburen

1. Start formeel.

Onze oosterburen houden het graag zakelijk, zeker bij een eerste kennismaking. Verwacht je ook vanaf het eerste gesprek aan een spervuur van kritische of heel technische vragen.

2. Trek de Duitse kaart.

Investeer in een lokale vertegenwoordiger of start een sales-kantoor. Probeer zeker niet alles vanuit eigen land te regelen.

3. Werk risicoverlagend.

Zorg voor referentie-cases van bekende bedrijven. Heb je die nog niet, laat je potentiële klant je product of dienst testen om zelf de meerwaarde te ervaren.