Voorbereid op heftige tijden

Alles wijst er op dat de economie en de arbeidsmarkt stevig te lijden krijgen onder de gevolgen van de pandemie.

Op korte termijn verwachten we dat werkgevers geconfronteerd worden met:

* andere profielen werkzoekenden

Op de hoogtepunten van de pandemie konden werkgevers gebruik maken van het systeem van tijdelijke werkloosheid voor de werknemers die niet aan de slag bleven in het bedrijf of via telewerken actief bleven. Heel wat sectororganisaties voorspellen dat de crisis er voor heel wat bedrijven dusdanig zwaar zal inhakken dat ze tijdelijk of definitief afscheid moeten nemen van mensen.

De Nationale Bank van België (NBB) en het Federaal Planbureau (FPB) verwachten dat het reële BBP van de Belgische economie in 2020 met 8% zou kunnen krimpen. De moeilijke situatie waarin bedrijven verkeren, maar ook de shift naar thuiswerken en meer digitalisering van bedrijfsprocessen, zullen vooral een impact hebben op de tewerkstelling. In zijn economische vooruitzichten voor de lidstaten voorspelt de Europese Commissie dat de werkloosheidsgraad in België voor 2020 zal stijgen tot 7%. Een forse verhoging ten opzichte van de 5,4% in 2019.

Maar we verwachten ook dat er zich andere profielen van werkzoekenden zullen aandienen. Uiteraard mensen met werkervaring die op korte termijn afscheid nemen van hun huidige werkgever, maar gelijktijdig ook minder werkzoekenden die hun huidige baan inruilen voor een andere job. Ze zullen meer geneigd zijn om in te zetten op de verdere ontwikkeling van hun loopbaan bij hun huidige werkgever.

En, zoals blijkt uit onderzoek van de Internationale Arbeidsorganisatie ILO, schatten we in dat de instroom van de afgestudeerde werkzoekenden op een andere manier zal verlopen. Mogelijk wordt het einde van het academiejaar anders georganiseerd en krijgen studenten pas aan het begin van het najaar hun eindexamens of diploma. Waardoor ze bijvoorbeeld niet meteen beschikbaar zijn voor kort tijdelijke jobs in de vakantie of zich gewoon pas op een later moment op de arbeidsmarkt aanbieden.

* ander zoekgedrag van sollicitanten

Onderzoek van VDAB en UGent bij werkzoekenden toont aan dat er in verschillende groepen van werkzoekenden grote onzekerheid heerst of ze op korte termijn aan een job zullen geraken. Een kwart van de respondenten geeft aan dat ze door de corona-crisis de focus verleggen. Ze zoeken niet meer strikt in de sector waar ze normaal gezien naar werk zoeken, maar verbreden de focus naar andere sectoren, aldus de onderzoekers.

Ook op vlak van jobaspecten merken we een verandering op. Werkzoekenden geven aan door de corona-crisis meer belang te zullen hechten aan de werkzekerheid (52 procent) en de work/life-balans (44 procent) bij het kiezen van een job.

Als het op solliciteren aankomt, had de crisis ook een duidelijke impact. Werkzoekenden focussen meer op digitale kanalen om jobs te zoeken en verschuiven zelfs een deel van hun effectieve sollicitatiegedrag naar de digitale kanalen. Video-calls en hangouts toonden in de afgelopen tijd hun effectiviteit om de eerste gesprekken met sollicitanten te voeren. Het is dan ook erg waarschijnlijk dat deze procedures in de toekomst eerder een gewoonte zullen worden binnen het sollicitatieproces.

* blijvende knelpuntberoepen

Als de tendensen van het hoogtepunt van de crisis zich doorzetten, krijgen we straks een aanzienlijke daling van het aantal vacatures die gepaard gaan met een behoorlijke toename van de werkloosheid. Dat kan voor een aantal vacatures inhouden dat er meer werkzoekenden beschikbaar komen per vacature. Ondanks dat ruimere aanbod, verwachten we niet dat deze ontwikkeling soelaas zal brengen voor heel wat knelpuntberoepen.

Als we kijken naar de top 10 van de door VDAB gepubliceerde knelpuntberoepen van 2020, merken we dat er voor 90% van die Top 10 nog steeds een structureel tekort blijft aan werkzoekenden voor het aantal gemelde vacatures. Er blijven dus niet voldoende werkzoekenden op de arbeidsmarkt aanwezig om die structurele knelpuntberoepen in te vullen op dit ogenblik. Dat zal toch een aanpassing vragen in een arbeidsmarkt waar de verhouding tussen vraag en aanbod verandert.

(Deze bijdrage kwam tot stand in samenwerking met VDAB.)

Meer info: www.vdab.be.