De eerste beleidsnota Ruimtelijke Economie van de stad Antwerpen bouwt verder op vorige en huidige beleidsdocumenten en houdt rekening met nieuwe maatschappelijke en economische ontwikkelingen. Het document kwam tot stand in nauwe samenwerking en overleg met alle stakeholders. Het vormt vanaf nu de basis voor verdere beleidsbeslissingen, ruimtelijke adviezen en advies.

Ter voorbereiding maakte het adviesbureau Idea Consult, in opdracht van de stad, een marktanalyse met het jaar 2030 als perspectief, met als belangrijkste bevindingen:

• Bij de ontwikkeling van kantoren moet gezocht worden naar meer flexibele werkvormen. De geplande projecten (samen goed voor 140.000 m² vastgoed) zijn voldoende om aan de vraag tegemoet te komen, maar tegelijk dienen verouderde kantoorgebouwen snel aangepakt.
• Voor KMO’s en industrie is er op basis van ramingen de komende tien jaar een bijkomende behoefte aan bedrijfsterreinen van 83 tot 133 hectaren. Uitdaging is om een divers aanbod voor bedrijven te creëren, rekening houdend met hun impact op de omgeving op het vlak van onder meer mobiliteit, geluid en geur. Zo kunnen bedrijven met een beperkte impact een plaats krijgen in gebieden waar woongelegenheid in de buurt is.
• Wat detailhandel betreft moeten de kernwinkelgebieden versterkt worden. Net zoals in andere winkelgebieden is clustering hier aan de orde. In winkelarme gebieden worden handelspanden bij voorkeur herbestemd voor wonen. Dat werd reeds vorig voorjaar vastgelegd in de nieuwe stedelijke beleidsnota detailhandel.

Verschillende types bedrijfsomgevingen en slimme verweving

De nieuwe beleidsvisie voor ruimtelijke economie vertrekt vanuit verschillende types van bedrijfsomgevingen. De economie wordt hierop op een slimme manier en op een toekomstbestendige locatie verweven met andere activiteiten, of krijgt een eigen plaats op een bedrijventerrein. Dat biedt de mogelijkheid om bedrijvigheid daar waar gewenst in een woonomgeving te verweven. In gemengde woon/werk-zones worden onder meer “bedrijvige knopen” vastgelegd: plekken die vaak een historische bedrijvigheid kennen en waar wonen, werken, handel, horeca en recreatie samen gaan zonder elkaar te hinderen (bijvoorbeeld de John Martin’s site in Antwerpen-Noord). Wat bedrijventerreinen betreft, komen er naast grootschalige terreinen zoals Terbekehofdreef-Neerland in Wilrijk, ook “productieve zones”. Dat zijn zones in de buurt van woongebied die vlot en multimodaal bereikbaar zijn en waar KMO’s en industrie onder bepaalde voorwaarden met kantoorontwikkeling kunnen worden gemengd.

Innovatiemilieus

Om Antwerpen sterker te kunnen ontwikkelen als innovatieve business-stad krijgen ook zogenaamde “innovatiemilieus” een stek toegewezen. Hierbij wordt het verschil gemaakt tussen een “campus” (een bedrijvige zone ontwikkeld rond een organisatie of instelling, zoals de universiteitscampus Drie Eiken in Wilrijk), een “innovatiedistrict” (een cluster van innovatiehuis met BlueChem en The Beacon als voorbeelden) en een “gespecialiseerd bedrijventerrein” (die thematisch of sectoraal lichte industriële activiteit combineert met onderzoek en ontwikkeling, zoals op Blue Gate Antwerp).

Beleidsnota als instrument en extra acties

De stad Antwerpen zal de beleidsnota als instrument gebruiken om economische bedrijvigheid lokaal te verankeren en te versterken. In dit kader staan enkele extra acties gepland zoals een studie om slimme verweving in woon/werk-gebieden als richttinggevend principe te vertalen en bijvoorbeeld in de bouwcode op te nemen. Voor kantoren wordt in overleg met de sector een aanpak uitgewerkt om aftands kantorenvastgoed aan te pakken. Bij grotere stadsontwikkelingsprojecten zoals de strategische overkapping van de Ring staat maatwerk in functie van de verweving centraal. De stad zal ruimte vrijwaren voor KMO’s en industrie en een compensatieplan uitwerken voor de onbruikbare “paarse zones”. Dat zijn KMO- of industriezones die omwille van hun bufferfunctie bijvoorbeeld niet ontwikkeld kunnen worden.