PFAS (per- en polyfluoralkylstoffen) behoren tot de zogenaamde "forever chemicals": chemische stoffen die nauwelijks afbreken en zich opstapelen in bodem en water. Ze worden gelinkt aan ernstige gezondheidsrisico’s en vormen wereldwijd een groeiend milieuprobleem.

België geldt daarbij als een uitgesproken hotspot. Volgens recente Europese analyses leeft de volledige Belgische bevolking in een risicogebied voor PFAS, met een aanzienlijk aandeel in hoogrisico-zones. De potentiële sanerings- en gezondheidskosten lopen in de honderden miljarden euro’s.

Klassieke saneringstechnieken zoals ontgraving en grondwassen verwijderen de vervuiling slechts gedeeltelijk en resulteren vaak in reststromen die op stortplaatsen eindigen. Het Gentse proefproject wil een alternatief bieden voor dat "end-of-pipe"-model.

Voor het pilootproject werd een duurzame serre van 100 m² ontwikkeld in de Gentse haven. Daarin wordt 100 m³ PFAS-verontreinigde bodem behandeld. De serre is toegerust met gecontroleerde irrigatie-, temperatuur- en lichtsystemen. Via een digitale applicatie worden onder meer bodemvocht en CO₂-gehalte continu gemonitord.

Kern van de aanpak is fytoremediatie: het gebruik van planten en micro-organismen om verontreinigende stoffen op natuurlijke wijze uit de bodem te verwijderen. Industriële hennep - een snel groeiend, diepwortelend en niet-psychoactief gewas - wordt gecombineerd met specifieke bodemadditieven.

• De additieven binden of mobiliseren PFAS en ondersteunen het bodemleven.

• De hennep produceert biomassa en neemt PFAS op via het wortelstelsel.

De serre is opgedeeld in twee onafhankelijke compartimenten waarin verschillende omstandigheden worden getest. Dat laat toe om behandelingsstrategieën rechtstreeks te vergelijken en de meest efficiënte condities te identificeren.

Het systeem is volledig gesloten. Irrigatiewater - afkomstig van regenwaterrecuperatie - wordt opgevangen en hergebruikt. Enkel de geoogste biomassa, die PFAS bevat, wordt uit het systeem verwijderd en veilig afgevoerd. Zo wordt elke verspreiding van verontreiniging vermeden.

Door optimale warmte-, vocht- en lichtcondities te creëren, worden plantengroei en microbiële activiteit gestimuleerd. Dat leidt tot procesintensificatie: natuurlijke saneringsprocessen verlopen sneller dan onder openlucht-omstandigheden.

Het ex situ-karakter van het project biedt bijkomende flexibiliteit. In tegenstelling tot in situ-fytoremediatie, waarbij de bodem ter plaatse wordt behandeld, kunnen in deze gecontroleerde omgeving parameters nauwkeurig worden bijgestuurd.

Volgens de initiatiefnemers is er geen universele oplossing voor PFAS-remediatie. Naast fysico-chemische technieken voor hotspots en in situ-methodes voor diffuse verontreiniging, is er nood aan een doeltreffende ex situ-techniek voor terreinen waar ontgraving onvermijdelijk is.

De ambitie van het project is dan ook duidelijk: niet louter vervuiling verplaatsen, maar gezonde, herbruikbare grond creëren. Indien de proefresultaten positief zijn, willen de partners de techniek opschalen voor grootschalige toepassingen.

Het project kwam tot stand via samenwerking tussen verschillende spelers binnen de bouw-, milieu- en innovatiesector. De serre werd in augustus 2025 opgebouwd en in januari 2026 gevuld met PFAS-verontreinigde bodem.

• OVMB stelt de site ter beschikking en staat mee in voor ontwikkeling en productie van de serre.
• C-ground ondersteunt de technische uitwerking.
• C-biotech brengt de fytoremediatie-expertise met industriële hennep aan.

Met dit pilootproject positioneren de partners zich in een domein waar de komende jaren aanzienlijke investeringen en innovatie verwacht worden. Indien succesvol, kan de Gentse serre een blauwdruk vormen voor een nieuwe generatie bodemsanering in Europa, met focus op circulariteit, veiligheid en hergebruik.

Meer info: 09/342.95.67 of https://www.ovmb.be

Koop- en verkoopkansen: welke bedrijven kunnen hierop inspelen?

Dit pilootproject creëert duidelijke marktbewegingen en potentiële opportuniteiten voor verschillende sectoren:

1. Bodemsanerings- en milieu-adviesbureaus

Voor erkende bodemsaneringsdeskundigen en milieu-consultants biedt deze ontwikkeling nieuwe technologieën om aan klanten aan te bieden. Bedrijven actief in brownfield-herontwikkeling of industriële reconversie kunnen alternatieve saneringsmodellen integreren in hun projecten.

Kans: uitbreiding van het dienstenaanbod met innovatieve, circulaire saneringsoplossingen.

2. Industriële en logistieke bedrijven met PFAS-risico

Ondernemingen in chemie, metaalverwerking, logistiek, brandbestrijding of productie die historisch PFAS gebruikten, staan onder toenemende druk van regelgeving en aansprakelijkheidsrisico’s.

Kans: proactieve sanering van terreinen om toekomstige kosten, reputatieschade en vergunningsproblemen te beperken.

3. Projectontwikkelaars en brownfield-investeerders

Gronden met historische vervuiling verliezen vaak marktwaarde of blijven onontwikkeld. Een schaalbare, betaalbare ex situ-oplossing kan de business case van herontwikkeling significant verbeteren.

Kans: valorisatie van moeilijk ontwikkelbare sites door lagere saneringsdrempels.

4. Bouw- en infrastructuurbedrijven

Aannemers actief in infrastructuur, waterbouw en industriële werken - zoals binnen de bredere groep van Eiffage Construction BeLux - kunnen innovatieve saneringstechnieken integreren in hun totaalprojecten.

Kans: differentiatie in aanbestedingen waar duurzaamheid en circulariteit doorslaggevend zijn.

5. Technologie- en toeleveringsbedrijven

Leveranciers van serre-infrastructuur, irrigatiesystemen, sensortechnologie, bodemadditieven en monitoring-software kunnen inspelen op een potentiële opschaling van het model.

Kans: positionering als technologische partner binnen nieuwe saneringsstandaarden.

6. Publieke overheden en intercommunales

Lokale en regionale overheden beheren talrijke potentieel vervuilde sites. Innovatieve saneringsmodellen kunnen beleidsmatig interessant zijn om budgettaire druk te verlagen.

Kans: pilootprojecten op publieke gronden en integratie in klimaat- en bodemsaneringsstrategieën.

Strategische implicatie

Indien de resultaten aantonen dat PFAS versneld en veilig kan worden verwijderd met volledig hergebruik van de bodem, verschuift het speelveld binnen bodemsanering fundamenteel. Niet alleen vanuit ecologisch perspectief, maar ook economisch.

Voor bedrijven met blootstelling aan historische vervuiling, brownfields of strengere milieunormen kan deze ontwikkeling een concreet antwoord bieden. Voor technologie- en uitvoeringspartners opent zich een nieuwe groeimarkt waarin innovatie, duurzaamheid en schaalbaarheid centraal staan.