Ook buiten de arbeidscontext spelen soft skills een prominente rol. Zo stelt de OESO dat deze skills bijdragen tot een succesvol leven in het algemeen en tot een goed functionerende maatschappij.

Dat hoeft niet te verbazen in een wereld in verandering, waar hard skills sneller dan voordien verouderd dreigen te raken. Dat soft skills belangrijke factoren zijn in het bepalen van loopbaankansen, lijkt dus vast te staan. Maar welke soft skills worden het meest gevraagd, en zijn dit steeds dezelfde? Een antwoord op deze vragen kan bijdragen tot de succesvolle begeleiding en/of opleiding van schoolverlaters, werkzoekenden en werknemers naar (nieuw) werk.

VDAB maakte een analyse van de vacatures in de jobdatabank en ging na welke soft skills vooral gevraagd worden en of er een verschil is per sector. De dienst vraagt werkgevers bij het invoeren van een vacature om de door hen vereiste soft skills te selecteren uit een vast lijstje met dertien keuzemogelijkheden.

Voornaamste bevindingen

Werkgevers zijn relatief veeleisend. Zo ligt het gemiddeld aantal gevraagde soft skills per vacature op 7,5 (op een maximum van in totaal 13 keuzemogelijkheden). In ruim één op de vijf vacatures worden zelfs meer dan tien soft skills gevraagd.

Werkgevers vinken dus vaak veel van de verschillende soft skills aan. Dat geldt ook bij vacatures voor laaggeschoolde profielen en bij vacatures waarin weinig ervaring wordt vooropgesteld. De vraag is echter of dergelijke hoge eisen ook altijd nodig zijn. Het kan een belangrijke uitdaging zijn om prioriteiten te stellen in de soft skills die cruciaal zijn voor de uitoefening van een bepaalde functie om zo de kans op het vlotter invullen van de vacature te verhogen en niet onnodig geschikte kandidaten af te schrikken met een waslijst aan vereisten.

Zelfstandig werken is veruit de vaakst gevraagde soft skill bij werkgevers, en dit ongeacht het vereiste studieniveau en de gewenste ervaring.

Andere soft skills krijgen doorgaans een minder prominente plaats. De klemtoon op zelfstandigheid geeft aan dat werkgevers deze soft skill sterk weten te waarderen. Ander onderzoek toont aan dat autonomie in de job ook door werknemers vaak als een basisbehoefte wordt ervaren.

Toch is enige voorzichtigheid geboden: een klemtoon op zelfstandig werken is wellicht niet altijd even evident of zelfs wenselijk, bijvoorbeeld in een eerste of nieuwe job wanneer werknemers de nieuwe taken nog in de vingers moeten krijgen.

Bovendien lijkt het uitblijven van een sterke nadruk op leervermogen in de vacature-vereisten te suggereren dat het beheersen van hard skills nog steeds sterk doorweegt.

Accenten volgens het vereiste studieniveau en de sector van tewerkstelling:

• Bij vacatures voor laaggeschoolde profielen nemen regels en afspraken nakomen en zin voor nauwkeurigheid plaats twee en drie in.
• Bij vacatures voor hooggeschoolde profielen zijn deze plaatsen weggelegd voor samenwerken als hecht team en contactvaardig zijn.

In de primaire sector staat regels en afspraken nakomen voorop. In de secundaire sector komen daar onder andere zelfstandig werken en zin voor nauwkeurigheid bij.

In de tertiaire sector treedt ook klantgerichtheid op de voorgrond, terwijl in de quartaire sector samenwerken als hecht team en contactvaardig zijn mee tot de vaakst gevraagde soft skills behoren.

Deze bevindingen hebben een belangrijke signaalfunctie voor wie op zoek is naar (nieuw) werk in het algemeen en naar tewerkstelling binnen een bepaalde sector.

Lager op verlanglijst

Commercieel zijn en creatief denken maar ook leervermogen, staan doorgaans lager op het verlanglijstje van werkgevers. De eerder beperkte vraag naar leervermogen staat daarmee in schril contrast met de prominente rol die deze soft skill - ook in het parool van werkgevers - wordt toegekend in het omgaan met een arbeidsmarkt in verandering.

Knelpunten en soft skills

Er zijn sterke verschillen in het aantal maar ook in de specifiek gezochte soft skills, wat alvast erkend wordt in de nieuwe Competentstandaard via vdab.be/competent.

VDAB wil met deze standaard voor beroepen en competenties onder andere een leidraad bieden welke (en dus ook hoeveel) soft skills écht nodig zijn om als persoon goed te functioneren binnen het beroep.

De Vlaamse Dienst voor Arbeidsbemiddeling erkent het belang van soft skills en zet zelf in op het duidelijker definiëren enerzijds en op het betrouwbaar inschatten bij klanten anderzijds. VDAB heeft bovendien een ruim opleidingsaanbod voor soft skills en voor aan soft skills verwante concepten zoals kwaliteiten en waarden. Bedoeling is om de reeds beschikbare kaders, testen en opleidingen nog sterker in de dienstverlening te integreren.

Het blijft evenwel een belangrijke uitdaging om de vraag naar én het aanbod van (soft) skills op de Vlaamse arbeidsmarkt verder in kaart te brengen en op mekaar af te stemmen. Bijkomende stappen, waaronder een verdere integratie van het ABC van de soft skills en bijhorende tools in de bredere dienstverlening van VDAB, kunnen daarbij helpen.

(Bovenstaande bijdrage kwam tot stand in samenwerking met VDAB)

Meer info