Vlamingen sorteren hun textielafval steeds vaker. De stijging van de selectieve inzameling bevestigt de impact van inspanningen rond sensibilisering en inzamelinfrastructuur. Door meer textiel naar inzamelpunten, recyclageparken en kringloopwinkels te brengen, neemt het potentieel voor hergebruik en recyclage toe. Elk stuk textiel dat op die manier een tweede leven krijgt of wordt gerecycleerd, bespaart grondstoffen en energie.

Toch blijft ook een aanzienlijk deel van het textiel in het restafval belanden. Een eerdere analyse toont dat gemiddeld meer dan 5 kilogram per inwoner jaarlijks nog in de restafvalzak terechtkomt, wat ten koste gaat van circulaire kansen.

De kringloopsector speelt een belangrijke rol in de circulaire textielketen. Met bijna 4.800 ton verkochte tweedehandskledij in 2024 is hergebruik verder ingeburgerd. De groei bevestigt dat steeds meer consumenten kiezen voor hergebruik en dat tweedehands een volwaardig alternatief vormt binnen de modeconsumptie.

Maar ondanks de stijgende volumes blijft het aanbod sterk variëren in kwaliteit. Daardoor neemt de druk op sorteercentra toe omdat meer middelen nodig zijn om waardevolle stromen te scheiden van materiaal dat niet herbruikbaar of recycleerbaar is.

Impact van fast fashion op recyclageketen

De dalende kwaliteit van ingezameld textiel wordt steeds vaker gekoppeld aan de groei van fast fashion, waaronder kleding die snel geproduceerd wordt en vaak maar korte tijd meegaat. Dit bemoeilijkt hergebruik vermits veel stukken te snel verslijten of uit materialen bestaan die moeilijk recycleerbaar zijn. Hierdoor stijgt het aandeel laagwaardige fracties en neemt de kost voor verwerking toe.

Deze evolutie zet het circulaire systeem onder druk: als ingezameld textiel te weinig waarde kan opleveren in hergebruik of recyclage, komt ook het maatschappelijk draagvlak voor inzameling in het gedrang.

Naar een gedeelde verantwoordelijkheid in de textielketen

OVAM benadrukt dat een structurele verbetering enkel mogelijk is door gezamenlijke inzet van producenten, beleidsmakers en consumenten. Dat betekent onder meer duurzamer ontwerp, meer herstelbare en recycleerbare materialen en bewuster aankoopgedrag.

De geplande invoering van een Vlaamse Uitgebreide Producentenverantwoordelijkheid (UPV) voor textiel moet daarbij richting geven. Via deze regeling zullen producenten bijdragen tot inzameling, hergebruik en recyclage, en worden zij gestimuleerd om textiel te ontwerpen dat langer meegaat en beter recycleerbaar is. De maatregel moet de verschuiving ondersteunen van een lineaire keten naar een meer toekomstbestendig circulair model.