Een kwestie van kansen en bedreigingen voor de KMO (2) De nieuwe uitbreidingsfase van de Europese Unie leidde vooralsnog niet tot een gevoelige jobdestructie in Vlaanderen, zo bleek uit een eerste bijdrage. Toch valt een toenemende bedrijfsmobiliteit omwille van het loonkostvoordeel van de kandidaat-lid-staten niet uit te sluiten. Hoewel intussen heel wat integratievoordelen werden gerealiseerd, valt niet onmiddellijk een economische omwenteling in Vlaanderen te verwachten, luidde het tijdens een recente conferentie van UNIZO-Internationaal, gewijd aan de materie. Paniekvoetbal is nergens voor nodig. Integendeel, best is de nieuwe lid-staten een groeikans te gunnen, luidt het advies. Dat blijkt de meest optimale strategie voor de eigen onderneming (lees: groeikansen, nvdr.). Doen we dat niet, dan zou de uitbreiding van de Europese Unie voor onze ondernemingen eerder een probleem dan een succes kunnen worden. De eerdere toetreding van Griekenland, Portugal en Spanje bleek zich, dankzij de versnelde economische groei, te vertalen in het wegwerken van een deel van de inkomensachterstand in de betrokken landen. Hopelijk herhaalt dat patroon zich ook in de nieuwe op handen zijnde uitbreidingsoperatie. De jongste economische prognoses van het Verbond van Kristelijke Werkgevers en Kaderleden (VKW) maken ook duidelijk dat de groeikansen voor onze ondernemingen in Oost-Europa en het Verre Oosten, met de Chinese Volksrepubliek als absoute uitschieter, liggen. KBC bijvoorbeeld anticipeert duidelijk op deze evolutie. In de voorbije jaren investeerde KBC Bank & Verzekeringen zowat 2,9 miljard euro in Oost-Europa, waarvan 700 miljoen euro in Polen, dat met zijn 40 miljoen inwoners in het vooruitzicht van de toetreding misschien nog wel de langste weg te gaan heeft qua structurele aanpassingen. In vergelijking met de eerste investeringsgolf van Westerse bedrijven in Polen enkele jaren terug, is duidelijk dat thans niet alleen grote spelers als Tractebel of de bankwereld aan bod kunnen komen, maar dat het ook voor een aantal KMO’s geraadzaam deze markt nauwer op te volgen. Ongetwijfeld zal Polen meer in de kijker komen te staan als opportuniteitsland voor onderassemblage. Nieuwe wereld Voor menig Westerse KMO blijft Polen intussen een nieuwe wereld. Door steun van de Europese Unie via de EIB (Europese Investeringsbank) en de EBWO (Europese Bank voor Wederopbouw en Ontwikkeling) werd het financiële risico van het zakendoen met Polen teruggedrongen. Buitenlandse investeerders zorgen gelijktijdig voor een herkapitalisatie van de banksector en overdracht van know-how. Van de 72 in het land bedrijvige banken eind 2001, waren er 65 waarin de private sector een meerderheidsparticipatie aanhield. Buitenlandse investeerders beschikken over een controlebelang in maar liefst 48 onder hen. Betalingstechnisch neemt men er zijn toevlucht tot voorafbetalingen (grootste zekerheid), onherroepelijk documentair krediet (mogelijkheid tot confirmatie), wissels of orderbriefjes, bankcheques (duur en weinig gebruikt), cheques (idem) en een open account (meest gebruikt ingeval van groot vertrouwen in de afnemer). Cijfers van informatieleverancier Graydon tonen aan dat Polen bijvoorbeeld beter scoort qua achterstallige betalingen (gemiddeld: 60%) dan Frankrijk, Portugal, Denemarken en Luxemburg. De gemiddelde gevraagde betalingstermijn bedraagt er 25 dagen (bij een Europees gemiddelde van 34 dagen). Gemiddeld heerst er een betalingsachterstand van 60 dagen (Europees gemiddelde: 28 dagen). De Poolse zloty (die op termijn wellicht het veld voor de euro moet ruimen, nvdr.) is volledig convertibel en niet onderhevig aan beperkingen op de betaling van importtransacties noch inzake de aankoop van vreemde valuta voor het vereffenen van importtransacties. Financieren van een Poolse vennootschap blijft dan weer heel complex. Zo treden verschillen op tussen residenten en niet-residenten, wordt een niet-recupereerbare bronbelasting van 10% geheven op kredieten in het buitenland, is sprake van fiscale ingrepen allerhande ten laste van Poolse dochters van buitenlandse ondernemingen en is op het stuk van de waarborgen niet meteen sprake van transparantie. Voor gedelegeerd bestuurder Herwig Dejonge van diepvriesspecialist Pinguin N.V. (Westrozebeke), tevens voorzitter van UNIZO-Internationaal, is het geraadzaam eerst in West-Europa een sterke marktpositie af te dwingen vooraleer zakelijke activiteiten in Polen op te starten. Pinguin zelf zag af van een eigen vestiging in Polen en opteerde voor een operationele samenwerking met een lokale en kapitaalkrachtige onderneming in de regio. Westerse ondernemers moeten alvast een aantal barrières zien te overwinnen, zo luidde het. Zo dient de zogenaamde onbetrouwbaarheid van mogelijke Poolse zakenpartners gerelativeerd. “Grootste probleem van Westerse zakenlui is wellicht dat ze op een naïeve manier teveel eerlijkheid en vertrouwen van hun Poolse partners eisen en tevens risico’s nemen waar ze zich in het thuisland nooit zouden aan wagen,” zo nog Dejonge. “Zonder voldoende vertrouwen is ondernemen echter niet mogelijk. Wat echter niet belet dat waakzaamheid (voorafbetalingen, kredietverzekering, …) hoedanook geboden blijft”, zo nog de voorzitter van UNIZO-Internationaal. Ongeacht waar Westerse zakenlui in de nieuwe lid-staten activiteiten wensen uit te bouwen, er zal duidelijk tijd in relatievorming moeten worden geïnvesteerd. Maar daarover meer in een volgende bijdrage.