Volgens het Planbureau zal het wegverkeer in België tegen 2030 met 50% toenemen. Congestie op de snelwegen kost de Europese bedrijven momenteel al 100 miljard euro per jaar. Een toename van het wegtransport met 50% tegen 2030 valt bovendien moeilijk te rijmen met het Europees engagement om tegen dat jaar de uitstoot van broeikasgassen met 40% terug te dringen. Vandaar dat de Europese Commissie meer dan gewone aandacht besteedt aan de uitbouw van een Europees Trans-European Transport Netwerk (TEN-T), dat alle verkeersmodi integreert.

Nagenoeg alle binnenvaartwegen maken deel uit van de negen multimodale corridors. Twee van die corridors zijn van belang voor België, met name de Atlantic Corridor (link Le Havre/Seine) en de North Sea/Mediterranean Corridor (waar de Seine/Schelde-verbinding deel van uitmaakt).

Leie: van 9 naar 25 miljoen ton

In dat Europees waterwegennetwerk blijft de ontsluiting van de Seine één van de missing links.

“Daarvoor dient een Seine/Schelde-verbinding gecreëerd op groot gabariet. Op de Leie opereren nu reeds Klasse 4-schepen (tot 1.500 ton). Bedoeling is evenwel duwvaartkonvooien van Klasse 5b (tot 4.500 ton) mogelijk te maken,” aldus Frank Serpentier, projectleider bij Waterwegen & Zeekanaal.

Sleutel is de ontsluiting van het Scheldebekken via een nieuw aan te leggen kanaal in Frankrijk tussen Compiègne en Cambrai, 107 kilometer lang. Het kanaal zal tussen 2017 en 2024 gefaseerd worden aangelegd. Totaalinvestering: 3,3 miljard euro, waaronder 900 miljoen euro voor de bouw van zes nieuwe sluizen. Voor Vlaanderen blijft de aansluiting van dat kanaal op de Leie de belangrijkste pijler.

“In dat geval zou de trafiek op de Leie tegen 2030 tot 14 miljoen ton kunnen oplopen, zelfs tot 25 miljoen ton in 2060,” zo nog Serpentier.

Momenteel worden jaarlijks 8,5 à 9 miljoen ton goederen over de Leie vervoerd. Ter vergelijking: op dit ogenblik vertegenwoordigt de jaarlijkse vrachttrafiek over de E17 zowat 40 miljoen ton.

Eens de Leie-as op 4.500 ton gebracht, kunnen binnenvaartschepen containers drie hoog bovendeks vervoeren. Een en ander vergt wel een aantal ingrepen van Wervik tot aan de sluis van Evergem en de realisatie van de aansluiting met het kanaal Gent-Terneuzen. Zo dienen de sluizen in Evergem (in 2009 al ontdubbeld), Harelbeke (werkzaamheden bezig) en Sint-Baafs-Vijve (start in 2017) aangepast. Een tiental bruggen moet worden herbouwd of gemodificeerd zodat ze een vrije doorvaarthoogte van 7 meter mogelijk maken.

Voorts dient de Leie tot 4,5 meter uitgediept en in een aantal kruisingsplaatsen voorzien (eerste is intussen gerealiseerd in Machelen aan de Leie). Naast de Leie dient ook de Boven-Schelde aangepast en wordt in de modernisering van de nevenkanalen van de Leie (kanaal Roeselare-Leie en Bossuit-Kortrijk) voorzien.

“Het binnenvaartluik dient tegen 2020 te zijn afgerond, de verwezenlijking van het rivierherstelluik zal normaliter tot 2027 duren,” weet Serpentier nog.

Troeven voor regionale ondernemers

De opwaardering van de Leie binnen het Seine/Schelde-project houdt uiteraard troeven in voor de regionale ondernemers. Recent werd de riviercontainerterminal in Wielsbeke geheractiveerd. Het transport over het water biedt perspectieven voor de ontwikkeling van watergebonden activiteiten. In West-Vlaanderen is daartoe alvast de nodige ruimte beschikbaar.

“Momenteel zijn 76 hectaren watergebonden terreinen in gebruik. Potentieel blijft nog eens 204 hectaren in gebruik te nemen of te heroriënteren,” weet Filip Van Haverbeke, algemeen directeur Leiedal, de interlokale vereniging voor streekontwikkeling in Zuid-West Vlaanderen.

Kortom, die voorraad zal volstaan want de toekomstige behoefte aan terrein voor watergebonden bedrijvigheid wordt in West-Vlaanderen tegen 2040 op zowat 180 hectaren geraamd.