In Europa horen Vlaanderen en Nederland tot de topregio’s inzake hoogwaardig onderzoek en innovatie. Ook de wereld van kennis, onderzoek, technologie en innovatie evolueert in sneltreinvaart. Vlaanderen en Nederland willen de boot niet missen en beslisten om zich in de toekomst vaker samen te profileren als een innovatieve kennis-hotspot.

Beide regio’s zetten vandaag al internationaal stappen vooruit op vlak van high-tech innovatie zoals regeneratieve geneeskunde, op vlak van industriële samenwerking zoals CO2-uitwisseling tussen ArcelorMittal en Dow Chemistry en op vlak van chemie door de sterkere samenwerking tussen de chemische clusters van Rotterdam en Antwerpen.

Gemeenschappelijke strategische projecten, waarin zowel Vlaanderen als Nederland excelleren, worden door de Vlaamse onderzoekscentra imec (digitale energie), VITO (energie), VIB (levenswetenschappen) en Flanders Make (maakindustrie) samen met hun Nederlandse evenknieën én bedrijfsorganisaties opgezocht en in routekaarten en concrete projecten uitgewerkt.

De gebundelde inzet van mensen, infrastructuren en middelen zal leiden tot een concurrentievoordeel en een verhoogde internationale aantrekkelijkheid. De beschikbare Europese Interreg-middelen - meer dan 40 miljoen euro - zullen prioritair op chemie en high-tech worden gericht.

Volgende samenwerkingen worden opgestart:

a) Internationale positionering van duurzame energie, o.a. fotovoltaïsche zonne-energie, geothermie, smart cities/grids, waterstof en lange termijn energie-opslag.

b) De transformatie van de maakindustrie: “Factories of the Future”.

c) De uitbouw van onze kennisvoorsprong bij flexibele elektronica.

d) Samenwerking op de grens tussen licht en elektriciteit (fotonica).

e) Samenwerking bij Nieuwe Materialen en in 3D-printing bij serieproductie.

f) Samenwerking bij levenswetenschappen en gezondheid, zoals bij regeneratieve geneeskunde (RegMed-cluster).

Het platform Smart Delta Resources (SDR) is dan weer een samenwerkingsverband tussen elf energie- en grondstofintensieve industriële bedrijven in de regio westelijk Noord-Brabant, Zeeland en Noord-Vlaanderen (ArcelorMittal Gent, Cargill, Delta, Dow Benelux, ICL-IP Terneuzen, Lamb Weston-Meijer, Sabic Bergen-op-Zoom, Trinseon (voorheen Styron), Suiker Unie, Yara Sluiskil en Zeeland Refinery). De betrokken economische sectoren zijn staal, chemie, food en energie.

Dit unieke platform ontwikkelt business cases voor de uitwisseling van energie- en materiaalstromen, ook wel industriële symbiose genoemd: het restproduct van de ene kan als grondstof van de andere dienen. Het platform heeft als doel de internationale concurrentiepositie van de bedrijven te versterken en het regionale vestigingsklimaat aantrekkelijker te maken. Daarnaast draagt dit initiatief significant bij tot het realiseren van de klimaatdoelstellingen, onder andere door reductie van broeikasgassen zoals CO2 en vermindering van verbruik van fossiele brandstoffen. Onder impuls van het Havenbedrijf Gent zal getracht worden het platform met meer Vlaamse bedrijven uit te breiden.

Zowel in Vlaanderen als in Nederland, ten slotte, vormt de chemiesector een van de belangrijkste industriële sectoren. De chemie en life sciences tekenen in ons land voor 32% van de toegevoegde waarde van de verwerkende industrie, staan voor meer dan 88.000 directe jobs en zijn met 3,6 miljard euro uitgaven koploper in O&O. Dat is bijna 60% van de industriële O&O in ons land.

De Antwerp-Rotterdam-Area (ARA)-cluster vertegenwoordigt 14% van de verkoop van de Europese chemiesector. Het concurrentievermogen van de chemie-cluster staat evenwel onder druk door de schaliegasontwikkeling in de VS, de lage kostprijs van energie en grondstoffen in het Midden-Oosten en de klimaatuitdaging.

Het intensiveren van de samenwerking tussen de Vlaamse en Nederlandse chemiesector omvat een proactieve beleidsafstemming over toekomstig EU-beleid (o.a. inzake ETS, emission trading system), kennisdeling en een versnelling van de innovatie. Dat laatste onder andere op het domein van demonstratieprojecten en de mogelijkheden van koolstofafvang en -opslag. Tevens wordt een samenwerking opgestart met Noordrijn-Westfalen zodat een trilaterale strategie kan worden uitgewerkt voor de ARRRA (Antwerpen-Rotterdam-Rijn-Ruhr-Area)-cluster die 40% van de chemische productie in Europa vertegenwoordigt. Vlaanderen en Nederland zullen hierin de lead nemen.