Ziekte leidt bij zelfstandigen zelden tot een volledige onderbreking van de beroepsactiviteit. Volgens het onderzoek werkte 77% van de bevraagde ondernemers de afgelopen twee jaar minstens één keer ziek op de werkplek. Nog eens 39% deed dat vanuit huis. Beide situaties kunnen elkaar overlappen.

Ook langduriger of terugkerende klachten worden vaak genegeerd. Zo geeft 67% van de zelfstandigen aan geregeld met pijn te werken.

Het onderzoek werd uitgevoerd tussen 22 april en 20 mei 2026. De resultaten werden gewogen op gewestniveau en hebben volgens Xerius een foutenmarge van 2,04%.

Zelfs met fysieke of mentale klachten blijft meerderheid werken

De bereidheid om door te werken verschilt naargelang van de gezondheidsklacht. Bij een verkoudheid blijft 82% aan het werk. Rugpijn weerhoudt 78% niet om te werken terwijl 76% doorgaat bij hoofdpijn of migraine en 73% bij buikpijn.

Ook mentale klachten leiden niet noodzakelijk tot een onderbreking. Driekwart van de ondernemers (74%) geeft aan te blijven werken wanneer ze zich mentaal niet goed voelen.

Zelfs bij koorts of griep blijft een deel professioneel actief, al kiest 31% in die situatie voor thuiswerk. De helft van de zelfstandigen houdt rekening met het risico om anderen te besmetten terwijl 26% zich daar weinig zorgen over maakt.

Inkomensverlies belangrijkste reden om door te werken

De financiële gevolgen van arbeidsongeschiktheid wegen zwaar door bij zelfstandigen.

Van de ondernemers die ziek werken, geeft 63% aan dat ze daarmee inkomensverlies willen vermijden. Bij 58% speelt de vrees dat het werk zich anders opstapelt.

Daarnaast voelt 47% zich onmisbaar voor de onderneming. Nog eens 45% wil vermijden klanten teleur te stellen terwijl 17% aangeeft collega's niet extra te willen belasten.

De resultaten illustreren hoe sterk de beroepsactiviteit van veel zelfstandigen afhankelijk blijft van hun persoonlijke inzet. Vooral wanneer werkzaamheden niet eenvoudig kunnen worden overgedragen, vormt ziekte niet alleen een gezondheidsprobleem maar ook een organisatorisch en financieel risico.

Minder dan één op de vijf gebruikte ooit wettelijke ziekte-uitkering

Ondanks die kwetsbaarheid blijft het gebruik van de wettelijke ziekteverzekering beperkt.

Slechts 19% van de zelfstandigen in België heeft ooit een beroep gedaan op een wettelijke ziekte-uitkering. De regionale verschillen zijn klein: 21% in Wallonië, 20% in Vlaanderen en 17% in Brussel.

Bij zelfstandigen die ooit een uitkering ontvingen, gaat het gemiddeld om minder dan zeven uitkeringsdagen per jaar. Bij de helft van deze groep blijft dat beperkt tot maximaal twee dagen per jaar.

Een relatief kleine groep met langere periodes van arbeidsongeschiktheid trekt het gemiddelde omhoog.

Meer dan acht op de tien kennen uitkeringsbedrag niet

Belangrijke vaststelling is de beperkte kennis van het wettelijke vangnet.

Slechts 16% van de zelfstandigen kent het bedrag van de ziekte-uitkering of heeft er een idee van. Ongeveer de helft weet niet dat er bij ziekte überhaupt recht op een uitkering kan bestaan. Daarnaast kent 34% het bestaan van de uitkering wel maar niet het bedrag.

Sinds 1 september 2026 gelden volgens Xerius de volgende bruto-dagbedragen:

• 50,28 euro voor samenwonenden.
• 65,56 euro voor alleenstaanden.
• 82,64 euro voor zelfstandigen met gezinslast.

De uitkering wordt pas toegekend wanneer de erkende arbeidsongeschiktheid langer dan zeven dagen duurt. In dat geval wordt ze vanaf de eerste ziektedag betaald. Voor kortere periodes bestaat geen recht op deze uitkering.

De wettelijke vergoeding vervangt bovendien slechts een beperkt gedeelte van het normale beroepsinkomen, afhankelijk van de persoonlijke situatie.

Ziekte legt kwetsbaarheid zelfstandige ondernemingen bloot

Het onderzoek maakt duidelijk dat ziekte bij zelfstandigen verder reikt dan de individuele gezondheid. Inkomenszekerheid, klantenrelaties, werkorganisatie en continuïteit van de onderneming spelen allemaal mee in de beslissing om al dan niet te stoppen met werken.

Voor ondernemers ontstaat daarmee een dubbel aandachtspunt: voldoende inzicht verwerven in hun sociale bescherming en de onderneming zo organiseren dat tijdelijke afwezigheid niet automatisch leidt tot inkomensverlies of operationele problemen.

Vooral zelfstandigen bij wie de dagelijkse dienstverlening rechtstreeks afhankelijk is van hun persoonlijke aanwezigheid, kunnen daarbij kwetsbaar zijn.