Sinds eind november 2022 konden werknemers in ondernemingen met minstens 50 werknemers maximaal drie keer per jaar één dag afwezig zijn wegens ziekte zonder een medisch attest voor te leggen. Sinds 1 januari 2026 is die mogelijkheid beperkt tot maximaal twee keer per jaar.

Securex onderzocht samen met prof. Philip Verwimp, verbonden aan HIVA-KULeuven en ULB, welk effect de maatregel had op het ziektegedrag. Daarvoor werd de evolutie bij ondernemingen met 5 tot 49 werknemers vergeleken met die bij bedrijven met 50 tot 499 werknemers.

Die vergelijking maakt het mogelijk om de algemene ontwikkeling van korte ziekte-afwezigheden te onderscheiden van het specifieke effect van de versoepeling van het ziektebriefje.

Eén extra melding per acht werknemers

In ondernemingen met 5 tot 49 werknemers nam het gemiddelde aantal eendaagse ziekmeldingen toe van 0,17 per werknemer in 2021 tot 0,25 in 2024. Dat is een stijging met 0,08.

Bij ondernemingen met 50 tot 499 werknemers steeg het gemiddelde in dezelfde periode van 0,22 naar 0,42. Daar bedroeg de toename dus 0,20 meldingen per werknemer.

Het verschil tussen beide evoluties bedraagt 0,12 eendaagse ziekmeldingen per werknemer. Volgens de onderzoekers kan dat verschil worden toegeschreven aan de beleidswijziging omdat beide groepen vóór de invoering ervan een vergelijkbare trend vertoonden.

Omgerekend resulteerde de maatregel bij de grotere ondernemingen in ongeveer één bijkomende eendaagse ziekmelding per acht werknemers. Ten opzichte van het niveau dat zonder de maatregel kon worden verwacht, komt dat overeen met een stijging met 54%.

Geen daling bij afwezigheden tot vijf dagen

De bijkomende eendaagse afwezigheden blijken niet in de plaats te zijn gekomen van langere korte ziekteperiodes. Voor ziekte-afwezigheden van twee, drie, vier of vijf dagen vonden de onderzoekers geen statistisch significante daling.

Ook het totale korte ziektepercentage, met afwezigheden binnen de periode van gewaarborgd loon tot één maand, veranderde niet statistisch significant.

De resultaten geven daardoor geen aanwijzing dat de versoepeling rechtstreeks tot meer totale ziektedagen of hogere loonkosten door ziekte heeft geleid.

Voor werkgevers kan de verandering wel een organisatorische impact hebben. Een onverwachte afwezigheid van één dag vereist bijvoorbeeld aanpassingen aan werkroosters, vervanging of een herverdeling van het werk onder collega's.

Vooral in activiteiten waar fysieke aanwezigheid noodzakelijk is, kan een groter aantal korte, onverwachte afwezigheden daardoor extra druk veroorzaken op de personeelsplanning.

Verschil betekent niet automatisch misbruik

De analyse maakt geen uitspraak over de reden waarom werknemers vaker één dag thuis blijven. De stijging toont volgens de onderzoekers in de eerste plaats aan dat het gedrag veranderde nadat de verplichting om een medisch attest voor te leggen gedeeltelijk wegviel.

Werknemers kunnen daardoor bijvoorbeeld sneller beslissen om een korte herstelperiode in te lassen in plaats van toch te gaan werken.

Het effect blijkt bovendien groter bij arbeiders dan bij bedienden. Volgens Securex beschikken arbeiders doorgaans over minder flexibiliteit op het vlak van werktijden, werkplaats of het opnemen van korte verlofperiodes.

Of de maatregel op langere termijn ook een effect heeft op langduriger absenteïsme kan uit deze analyse niet worden geconcludeerd.

Securex stelt wel vast dat het algemene ziekteverzuim tijdens de eerste helft van 2026 verder afnam. Die evolutie valt samen met maatregelen die gericht zijn op vroegere opvolging van arbeidsongeschiktheid, re-integratie en werkhervatting.

De HR-dienstverlener ziet daarom vooral ruimte voor een bredere aanpak waarbij preventie, werkorganisatie, autonomie, leiderschap, werkdruk en opvolging van werknemers samen worden bekeken.

DVO Signals

Koopsignalen

Ondernemingen vanaf 50 werknemers met veel operationeel personeel
De hogere frequentie van onverwachte eendaagse afwezigheden kan de behoefte vergroten aan workforce management, personeelsplanning, shift planning, vervangingssystemen en capaciteitsbeheer.

Interessante contactfuncties: HR-directeur, HR-manager, operations manager, plant manager, workforce planning manager.
Indicatieve timeframe: 3 tot 12 maanden bij organisaties waar korte afwezigheden operationele problemen veroorzaken.

Werkgevers met een stijgend kort ziekteverzuim
Er ontstaat mogelijk bijkomende vraag naar absenteïsme-analyse, preventiebeleid, welzijnsprogramma's, psychosociale ondersteuning en systemen die ziektepatronen inzichtelijk maken.

Interessante contactfuncties: HR-directeur, wellbeing manager, preventie-adviseur, HR business partner.
Indicatieve timeframe: 3 tot 9 maanden.

Arbeidsintensieve sectoren
Omdat het effect volgens het onderzoek sterker is bij arbeiders, kunnen onder meer productie-, logistieke-, bouw-, retail- en andere operationele werkgevers bijkomende oplossingen nodig hebben voor vervanging, flexibele personeelsinzet of tijdelijke capaciteit.

Interessante contactfuncties: operations manager, HR-manager, personeelsplanner, procurement manager.
Indicatieve timeframe: doorlopend, met verhoogde relevantie bij structurele personeelstekorten.

Verkoopsignalen

De resultaten creëren commerciële aanknopingspunten voor aanbieders van:

• HR-software en workforce management;
• tijdsregistratie en personeelsplanning;
• absenteïsme- en people analytics;
• preventie- en welzijnsdiensten;
• re-integratiebegeleiding;
• interim- en flexibele personeelsoplossingen;
• employee assistance-programma's;
• diensten rond leiderschap, werkorganisatie en psychosociaal welzijn.

Voor leveranciers is vooral segmentatie op ondernemingsgrootte, aandeel arbeiders, operationele continuïteit en historisch kort ziekteverzuim relevant.

Ecosysteemkansen

De problematiek leent zich voor samenwerking tussen HR-dienstverleners, sociaal secretariaten, preventiediensten, verzekeraars, workforce management-specialisten, uitzendbedrijven en aanbieders van welzijns- of re-integratiediensten.

Een geïntegreerde aanpak kan werkgevers niet alleen inzicht geven in het aantal afwezigheden maar ook in de organisatorische gevolgen ervan en mogelijke preventieve maatregelen.

Voor technologiebedrijven liggen er daarnaast kansen om HR-, plannings- en afwezigheidsgegevens te combineren zodat organisaties sneller kunnen voorspellen waar korte personeelsuitval tot capaciteitsproblemen leidt.