Nu de wereld onder invloed van de moderne informatie- en communicatietechnologieën een dorp wordt, blijken ook steeds meer mensen professionele uitdagingen in den vreemde op te nemen. Het expatriatieverhaal is evenwel niet steeds een succes. Vaak blijkt men het inruilen van de vertrouwde leefomgeving voor het opbouwen van een nieuw bestaan, ver van huis, te onderschatten. Ook op gezinsvlak dienen heel wat klippen overwonnen. Werkgevers staren zich bij het uitzenden van hun werknemers vooral blind op de praktische aangelegenheden (zoals bijvoorbeeld de woonst, nvdr.) maar houden weinig of geen rekening met de gevoelens van de betrokken mensen (lees: de expatriate, zijn levenspartner en kinderen, nvdr.). Gevolg: een mislukt expatriatie-avontuur en een flinke financiële kater voor het opdrachtgevende bedrijf. Expatriatie blijft een emotioneel geladen begrip. Het verkennen van nieuwe horizonten staat immers gelijk met afscheid nemen van de vertrouwde leefomgeving, met gevoelens als verrukking, angst, verwarring, … tot gevolg. Van expatriates zijn een groot aanpassings- en inlevingsvermogen vereist. Belangrijk is derhalve dat ze voorafgaand een cross-culturele opleiding genieten, waarbij hen aangeleerd dient dat het opbrengen van respect en begrip voor de verschillende culturele geplogenheden een eerste vereiste is. Expatriates mogen niet te beroerd zijn hun oude gewoontes op te geven. Belangrijk is dat ze eten in ethnische restaurants, voedsel uitproberen waarmee ze niet vertrouwd zijn en er ook leren van te genieten. Expatriates hebben nood aan een open geest. Aan te bevelen valt vreemde lectuur te lezen, andere talen te leren, naar muziek uit andere culturen te luisteren en naar buitenlandse films te kijken. Elke expatriate heeft een eigen kijk op zijn expatriatie, precies omdat hij of zij die op zijn of haar eigen manier beleeft. Verkeerde insteek Ondernemingen zijn er doorgaans alleen mee begaan hun werknemers zo snel mogelijk overzee te krijgen. Gevolg is dat nauwelijks aan de consequenties wordt gedacht. Het is immers niet de werkgever die geconfronteerd wordt met het huilende kind van de werknemer dat er weinig voor voelt zijn vriendjes of familie achter te laten. Het is niet de werkgever die zich een slechte ouder voelt of de drastisch verschillende leefomgeving ervaart die voor avonturen allerhande, problemen en verwarring zorgt. Expatriates zelf die hun thuisland verlaten geloven rotsvast in een succesvolle opdracht. Net als bij een huwelijk denkt men eraan een engagement aan te gaan waarvan niemand gelooft dat het fout kan lopen. Kortom, zowel aan werkgevers- als aan werknemerszijde dient men zich terdege bewust te zijn van de angels die onder het expatriatiegras schuilen. En die angels blijken voornamelijk van emotionele aard te zijn. Vier belangrijke fasen in expatriatieproces Elke professionele herlocatie is een proces dat goeddeels in vier verschillende stadia kan worden opgesplitst. Fase 1 is de dilemma-fase. Gaat men al dan niet op het expatriatie-aanbod in? Waagt men zijn kans of houdt men het bij de vertrouwde leefomgeving? In dit stadium groeit langzaam maar zeker het besef dat men vrienden, kennissen en familie moet achterlaten om een sprong in het onbekende te wagen, in een ver land met andere gewoontes en een andere taal. Volgt daarna de twijfel-fase. De expatriate vraagt zich af of hij wel de juiste beslissing nam, waarom hij alles in de steek liet. In deze fase met een hoog nostalgie-gehalte, blijkt de steun van familie en vrienden van primordiaal belang. Dat verklaart ook waarom in dit stadium het contact met het thuisfront meest frequent voorkomt. Derde fase is de adaptatiefase (of althans de pogingen tot, nvdr.) waarbij men zich in de vreemde maatschappij integreert, de kinderen school lopen, hobbies en sportbeoefening worden verdergezet, men nieuwe gewoontes leert appreciëren en de vreemde taal aanleert. Het contact met het thuisfront vermindert, men heeft de nieuwe situatie aanvaard en er is duidelijke sprake van een grotere zelfzekerheid en openheid om nieuwe vriendschapbanden te smeden. Vierde en laatste fase (die vergelijkbaar is met Fase 1, nvdr.) is de fase van integratie, waarbij men in veel gevallen het vreemde land zelfs niet meer wenst te verlaten. De vragen die in deze fase opduiken zijn dezelfde als die uit de eerste fase. Indien men uiteindelijk opnieuw tot verhuizen wordt genoopt, dient andermaal afscheid genomen van vrienden en kennissen. Opnieuw blijkt de steun van familie hier heel belangrijk. Dat die inburgering zo goed als totaal kan wezen blijkt uit het feit dat sommige expatriates soms vreemden in hun thuisland zijn geworden. In die gevallen is dan weer bijstand vereist om hen terug in hun “nieuwe” omgeving te integreren. (Bovenstaande reeks is gebaseerd op “Hallo & Goodbye, the human aspect of relocation” van Caroline Moens en Eddy Bonne, uitgegeven door Academia Press en verdeeld door J. Story-Scientia B.V.B.A. Meer info: 09/225.57.57 of http://www.story.be).