De financieel-economische crisis heeft de gezondheid van de Vlaamse KMO’s aangetast. De meeste onder hen wisten hun eigen vermogen op peil te houden. Niettemin tekent zich sinds eind 2007 een trendbreuk af. Het in het verleden aangelegde spaarpotje hielp vele onder hen de kwalijke periode te overbruggen. Alleen is hun productiviteit in 2010 voor het tweede jaar op rij gedaald. Dit in combinatie met de hoge kostenstructuur, levert niet echt een bemoedigend beeld voor de toekomst op. “Het is volstrekt uit den boze KMO’s nieuwe lasten op te leggen,” waarschuwt Johan Bortier, directeur van de UNIZO-studiedienst.

Dat gebeurde in de rand van de voorstelling van de resultaten van het tweede “KMO-rapport Vlaanderen” dat UNIZO in samenwerking met handelsinformatieleverancier Graydon opstelde.

Dat gezondheidsonderzoek houdt rekening met zowel financiële (liquiditeit, solvabiliteit, rendabiliteit, …) als met niet- financiële parameters (RSZ-dagvaardingen, betalingsgedrag, …).

In Vlaanderen zijn 514.262 KMO’s aan de slag, waarvan 249.322 eenmanszaken.

Belangrijke aantekening is dat van de 264.940 (+ 37% ten opzichte van 2000) KMO-vennootschappen er slechts 81.417 personeel tewerk stellen.

“Sterkste groeiers tussen 2000 en 2009 zijn KMO’s met 5 tot 9 medewerkers op de loonlijst (+ 9%),” weet Gilles Vandorpe, economisch adviseur bij UNIZO.

Dalende productiviteit

Een hoge productiviteit gold steeds als een belangrijk wapen van de Vlaamse KMO in de concurrentiestrijd.

Verontrustend is dat tussen 2007 en 2009 die productiviteit met 10% afkalfde. Gevolg was dat in diezelfde periode het netto-rendement op eigen vermogen van 10% tot 7,70% terugliep.

De solvabiliteit van de Vlaamse KMO daarentegen bleef stabiel, in tegenstelling tot die van zijn Brusselse tegenhanger die er licht op vooruit ging.

In de graad van financiële onafhankelijkheid van de Vlaamse KMO trad een groeivertraging in.

Zowel op nationaal, Brussels als Vlaams vlak liep de schuldaflossingscapaciteit van de KMO’s fors terug. Bij Waalse KMO’s tekende zich terzake een status-quo af.

Vlaanderen is voorts de enige regio in het land met KMO’s die een verbetering van hun liquiditeitspositie lieten optekenen.

FiTO®-meter minder gunstig

“De FiTO®-meter, die beter geschikt is voor de weergave van het lange termijngedrag, daalt voor het tweede jaar op rij. In de toekomst valt een verdere verslechtering van dat totaalplaatje te verwachten,” meent Eric Van den Broele, deputy senior manager Research bij Graydon Belgium.

Zo was Vlaanderen de enige regio waar het aantal dagen leverancierskrediet opliep (mediaan: 41 dagen, nvdr.).

De mediaanwaarde van het aantal dagen klantenkrediet, toegestaan door Vlaamse KMO’s, klom tussen 2008 en 2009 van 46 tot 48 dagen.

“Heel veel KMO’s zijn de bankier van hun klanten geworden,” zo nog Van den Broele.

Totaalresultaat is dat de Belgische KMO zijn bedrijfsresultaat terug tot op het peil van 2006 zag zakken.

“Slotsom is dat het KMO-landschap tijdens de jongste crisis behoorlijk heeft stand gehouden. De aangelegde spaarpotjes waren daar niet vreemd aan. Maar daarop werd duidelijk ingeteerd. Getuige de dalende productiviteit en het inkrimpende bedrijfsresultaat. Systemen als tijdelijke werkloosheid hebben de kostenstructuur tijdelijk, maar niet structureel verlaagd. De combinatie van wat voorafgaat zal op middellange termijn zeker leiden tot negatieve repercussies in het zog van de financieel-economische crisis,” voorspelt de deputy senior manager Research.

4.600 meer risicopatiënten in Vlaanderen

Uit Graydon’s Multiscore, die ook met niet-financiële parameters rekening houdt, blijkt dat 15,6% van de Vlaamse KMO’s en eenmanszaken (nationaal is dat zelfs 17,6% en in Brussel 27,8%) als een risicopatiënt (lees: verhoogd risico op faillissement en beperkte groeipotentieel, nvdr.) kan worden beschouwd.

“Eén Vlaamse KMO op zes (d.i. nagenoeg 80.000) bevindt zich in de gevarenzone. Dat zijn er 4.600 meer dan in 2009. Nooit eerder in de voorbije tien jaar werd een dergelijke toename vastgesteld,” besluit Van den Broele.

Vorig jaar kregen meer dan 17.000 KMO’s een dagvaarding van de RSZ in de bus.

Andere impliciete kanttekening, richting overheid: In 2010 gingen in België een 24.000 jobs verloren als gevolg van faillissementen.

Van dat arbeidsplaatsenverlies situeerden er zich 20.608 (het hoogste cijfer sinds 2000!) in het KMO-segment.