Bij ontwikkelingssamenwerking worden terecht steeds meer vraagtekens geplaatst. Ex-Change V.Z.W. (Antwerpen) kiest voor een direct model van samenwerkingsontwikkeling, waarbij expertise uit het noorden rechtstreeks ter beschikking van groei-ondernemingen in het Zuiden (lees: Sub-Saharaans Afrika en Latijns-Amerika, nvdr.) wordt gesteld. Met succes, want in de voorbije tien jaar werden reeds meer dan duizend dergelijke begeleidingstrajecten afgerond. Ex-Change kan het stijgend aantal aanvragen tot begeleiding niet langer aan omwille van een gebrek aan financiële middelen. De organisatie klopt daarom voor financiële steun aan bij bedrijven voor wie eventuele sponsoring niet tot de dimensie van maatschappelijk verantwoord ondernemen dient te blijven beperkt. “Ook de ingeschakelde experts en de ondernemingen die hen afvaardigen kunnen immers op return on-investment rekenen,” aldus general manager Roland Waeyaert.

Precies tien jaar terug zag Ex-Change V.Z.W. het daglicht op initatief van een aantal natuurlijke personen (Karel Huysmans, Herman Van de Velde, Wim Harckx, Frans Florquin, Leo Antonissen) en organisaties (VKW, Incofin, Senior Consultants Vlaanderen en Kauri).

Sindsdien vonden ook de werkgeversorganisaties Boerenbond, UNIZO en Voka aansluiting, alsook de Vlaamse Ingenieurskamer (VIK).

“Uitgangspunt van Ex-Change is het bevorderen van ondernemerschap als een duurzaam en krachtig instrument tegen armoede in ontwikkelingseconomieën,” verduidelijkt de general manager.

“Donorgedreven ontwikkelingssamenwerking is achterhaald. In de stijd tegen armoede schuilt veel meer toegevoegde waarde in het delen van ondernemersexpertise met lokale groei-KMO’s in hulpbehoevende regio’s,” wordt daaraan toegevoegd.

Transfer van management know-how

In de praktijk schakelt Ex-Change een netwerk van een 900-tal experts - met een gemiddelde leeftijd van 51 jaar - in om ter plaatse lokale ondernemers te ondersteunen bij de verdere ontwikkeling van hun bedrijf.

Naast hun know-how wordt van die experts verwacht dat ze over de nodige taalvaardigheden (Frans, Engels of Spaans) en interculturele competenties beschikken.

De vraag naar bijstand wordt geïnitieerd bij de lokale ondernemers in het zuiden die op zoek naar management-ondersteuning zijn.

Van hen wordt verwacht dat ze de experts, die hun kennis gratis ter beschikking stellen, tijdens hun verblijf van kost en inwoon voorzien en tevens hun lokale verplaatsingskosten dekken.

Gemiddelde verblijfsduur van een expert is 12 dagen op een totale trajectduur die doorgaans rond de 29 dagen schommelt. Ex-Change neemt de internationale verplaatsingskosten voor zijn rekening.

“De gemiddelde kostprijs van een begeleidingsproject bedraagt 5.000 euro. Vorig jaar verzorgden we 180 projecten. Nochtans hadden we 245 aanvragen die als deugdelijk en duurzaam werden bestempeld,” luidt het.

Kwestie van centen

In de voorbije tien jaar verzorgde Ex-Change ruim duizend begeleidingstrajecten in het zuidelijk halfrond. Nagenoeg 70% daarvan in de voorbije vier jaar.

Net op het ogenblik dat de organisatie op kruissnelheid kwam, sloeg de financieel-economische crisis toe. Dankzij een positief onafhankelijk evaluatierapport in 2010, wordt aan de toelage van de Vlaamse overheid (500.000 euro) in de komende twee jaar niet geraakt.

Een even groot bedrag moet Ex-Change aan sponsoring zien op te halen. Dat is minder evident gezien de bankencrisis een vijftal grote sponsors uit de financiële sector deed afhaken.

“Ondernemingen met een duidelijk uitgesproken MVO-engagement beschouwen we duidelijk als kandidaat-sponsor,” zo nog Waeyaert.

Momenteel zijn een zestigtal bedrijven lid van Ex-Change’s Company Club. Die engageren zich om gedurende drie jaar telkens 1.000 euro in het laatje te brengen. Ook sponsoring op projectbasis (5.000 euro) behoort tot de mogelijkheden.

Voorts zijn voor de structurele sponsors Silver- (10.000 euro), Gold- (20.000 euro) en Platinum (40.000 euro)-formules beschikbaar.

Win/win/win

Als Vlaams uitzendplatform voor experts zweert Ex-Change voor een samenwerkingsmodel dat 100% op ondernemerschap focust, 100% direct is en voor 100% welvaartscreatie gaat.

Kris Binon, project coördinator Zuidelijk-Afrika, gewaagt van een win/win/win-situatie.

“Dankzij direct advies van een expert ter plaatse, is de lokale onderneming winnende partij. Maar dat geldt evenzeer voor de ingeschakelde expert die een verrijkende ervaring opdoet en als geënthousiasmeerde werkkracht, na zijn begeleidingstraject, terug bij zijn werkgever aan de slag gaat. Voor de onderneming die de expert afvaardigde dienen zich mogelijke export-, import- dan wel investeringsopportuniteiten aan,” luidt het.

Projectaanvragen worden in hoofdzaak geëvalueerd in functie van de doelgroep. De aandacht richt zich daarbij in hoofdzaak op lokale groei-KMO (geen starters, nvdr.), die klaar zijn om de volgende stap in hun ontwikkeling te zetten maar daarvoor de know-how ontberen.

“We bewegen ons in een niche van bedrijven die nood hebben aan management know-how. In het zuidelijk halfrond is voor KMO’s nauwelijks management-expertise (algemeen, HR, financieel, export, …) in de markt te verkrijgen,” oordeelt Binon.

Ex-Change heeft dagdagelijks een veertigtal FTE’s aan de slag, waarvan er vier op de loonlijst staan.
Het overgrote deel van het werk gebeurt op vrijwillige basis. Dat geldt niet alleen voor het expertenleger, maar eveneens voor het 25-tal landen- en sectorcoördinatoren alsook voor de zowat vijftig lokale vertegenwoordigers.

Laatstgenoemde zorgen voor driekwart van de instroom van de projecten. Doorgaans gaat het om economische emigranten, expats of vertegenwoordigers van FIT die goed in het lokale economische weefsel zijn ingebed en voeling hebben met de behoeften van de lokale ondernemers. Mond-aan-mond reclame doet de rest.

De meeste projecten van Ex-Change situeren zich in de sector van de agro-voeding, food processing en het toerisme.

Azië en andere financieringsbronnen

Voor het eerst start Ex-Change zijn activiteiten op in Azië, met Viëtnam als pilootland. Niet onbelangrijk daarbij is dat gepoogd wordt daar lokale financiering voor los te weken bij sectorfederaties, interprofessionele organisaties of via “internationale” grants.

“De kans is reëel dat Ex-Change in de toekomst zijn dienstverlening ook in andere Aziatische landen op het getouw zal zetten,” verduidelijkt Roland Waeyaert.

De general manager heeft sterke hoop in de toekomst ook betoelaging te zullen kunnen losweken bij de federale overheid.

Voor de Belgisch Technische Coöperatie verzorgde Ex-Change vorig jaar een tiental expertises in Benin, voor de Belgische Investeringsmaatschappij voor Ontwikkelingslanden kwam de organisatie tussenbeide in Burkina Fasso en Kameroen. Niet uitgesloten wordt dat die samenwerking in de toekomst verder wordt uitgediept.