Nog snel kosten maken voor het einde van het boekjaar, een bedrijfswagen vervangen om opnieuw te kunnen afschrijven of een investering vervroegen omdat ze fiscaal aftrekbaar is. Meer dan één op de vijf Vlaamse ondernemers blijkt sterk vatbaar voor zulke redeneringen. Onderzoek van UHasselt en Xerius bij 970 ondernemers toont dat belastingsbesparing geregeld zwaarder doorweegt dan de vraag of een uitgave financieel daadwerkelijk rendeert.

De onderzoekers spreken van fiscale tunnelvisie: ondernemers concentreren zich zo sterk op het fiscale voordeel van een beslissing dat ze onvoldoende rekening houden met de volledige kost, de impact op hun cashflow of het economische rendement van de investering.

Opvallend is dat die gevoeligheid niet noodzakelijk voortkomt uit een gebrek aan fiscale kennis. Integendeel: heel wat ondernemers schatten hun eigen kennis van belastingen relatief hoog in.

21% sterk gevoelig voor fiscale tunnelvisie

Voor het onderzoek kregen Vlaamse ondernemers verschillende fiscale adviezen voorgelegd die op het eerste gezicht aantrekkelijk lijken.

Voorbeelden zijn het standaard vervangen van een bedrijfswagen om opnieuw afschrijvingskosten te kunnen boeken of het maken van bijkomende kosten tegen het einde van een winstgevend boekjaar.

De respondenten moesten beoordelen in welke mate zij dergelijke adviezen als verstandig beschouwen.

Daaruit blijkt dat 21% sterk gevoelig is voor fiscale tunnelvisie. Nog eens 76% vertoont een gemiddelde gevoeligheid. Slechts 3% blijkt weinig of niet vatbaar voor dit soort redeneringen.

Tegelijk beoordeelt 85% van de ondernemers zijn eigen fiscale kennis met minstens drie op zeven. Bijna één op drie, 32%, geeft zichzelf zelfs een score hoger dan vijf op zeven.

Kennis beschermt nauwelijks tegen denkfout

De onderzoekers vonden nauwelijks een verband tussen fiscale tunnelvisie en het opleidingsniveau, een economische opleiding of de zelf ingeschatte fiscale kennis van een ondernemer.

Ook wie belastingen relatief goed denkt te begrijpen, kan dus beslissingen nemen waarbij de fiscale aftrek centraal komt te staan en het uiteindelijke financiële resultaat naar de achtergrond verdwijnt.

Dat kan bijvoorbeeld gebeuren wanneer een investering vroeger wordt uitgevoerd dan economisch nodig is, een actief wordt vervangen terwijl het nog perfect functioneert of extra kosten worden gemaakt om de belastbare winst te verlagen.

Aftrekbare kost van 1.000 euro blijft 750 euro kosten

Het onderzoek wijst daarbij op een eenvoudige maar belangrijke financiële realiteit: een fiscaal aftrekbare uitgave is niet hetzelfde als gratis geld.

Bij een belastingtarief van 25% levert een volledig aftrekbare kost van 1.000 euro een belastingbesparing van 250 euro op.

De onderneming heeft echter wel 1.000 euro uitgegeven. Netto beschikt ze daardoor nog steeds over 750 euro minder.

Daarbij komt dat investeringen in afschrijfbare activa doorgaans niet noodzakelijk volledig in hetzelfde boekjaar fiscaal in mindering kunnen worden gebracht.

De economische vraag moet daarom volgens de onderzoekers in eerste instantie zijn of een investering voldoende waarde creëert. Dat kan bijvoorbeeld via meer omzet, hogere productiviteit, lager onderhoud, meer comfort of lagere operationele kosten.

Pas daarna wordt het fiscale voordeel relevant.

Veranderende fiscaliteit kan beslissingen versnellen

Wijzigende belastingregels kunnen fiscale tunnelvisie volgens de onderzoekers verder versterken.

Wanneer ondernemers verwachten dat een aftrek, gunstregime of fiscaal voordeel verdwijnt of minder aantrekkelijk wordt, ontstaat sneller de reflex om een aankoop of investering te vervroegen.

Dat hoeft op zichzelf geen slechte beslissing te zijn maar wel wanneer het fiscale voordeel de belangrijkste motivatie vormt en de investering operationeel of financieel onvoldoende toegevoegde waarde biedt.

Bijna negen op tien werken met externe accountant

Het onderzoek wijst ook op de belangrijke rol van accountants bij dergelijke beslissingen.

Maar liefst 89% van de bevraagde ondernemers werkt met een externe accountant. Minder dan 1% beschikt uitsluitend over interne accounting-ondersteuning en 3% combineert beide.

Ongeveer één ondernemer op tien doet helemaal geen beroep op een accountant.

De onderzoekers zien voor accountants daardoor niet alleen een rol in fiscale optimalisatie en compliance maar ook als financieel klankbord bij investeringsbeslissingen.

Onderzoek bij 970 Vlaamse ondernemers

Het onderzoek van UHasselt en sociaal verzekeringsfonds Xerius werd uitgevoerd via een online bevraging tussen 7 april en 18 mei 2026. In totaal vulden 970 Vlaamse ondernemers de vragenlijst volledig in.

82% van de respondenten is ondernemer in hoofdberoep. Ongeveer 31% werkt via een eenmanszaak en 69% via een vennootschap.

Binnen de vennootschappen is de B.V. met 77% veruit de meest voorkomende rechtsvorm.

De ondernemingen in de steekproef bestaan gemiddeld zestien jaar. De mediaan bedraagt twaalf jaar. De gemiddelde leeftijd van de deelnemende ondernemers is vijftig jaar.

Volgens de onderzoekers sluit de samenstelling van de steekproef op verschillende vlakken aan bij de Vlaamse ondernemerspopulatie, al zijn zelfstandigen in hoofdberoep en mannelijke ondernemers relatief sterker vertegenwoordigd.