Het INSPIRE-project is een grootschalig Europees initiatief dat wordt gefinancierd door de Europese Commissie met een budget van 10 miljoen euro. Het project loopt vier jaar (tot 2027) en brengt 25 Europese partners en één partner uit Thailand samen. INSPIRE richt zich op zes grote Europese rivieren, met name de Schelde (België), de Po (Italië), de Rijn (Duitsland/Nederland), de Douro (Portugal), de Kamniška Bistrica (Slovenië) en de Donau (Hongarije/Oostenrijk).

Het project combineert onderzoek, innovatie en burgerparticipatie om plastic afval te detecteren, te verzamelen en te voorkomen. Uiteindelijk doel is om een schaalbaar model te ontwikkelen dat wereldwijd kan worden toegepast.

De eerste analyses bevestigen dat de Schelde sterk vervuild is:

• Op sommige plaatsen werden tot 11.000 plastic deeltjes per vierkante meter aangetroffen.
• 96,2% van het afval langs de oevers van de Schelde bestaat uit plastic.
• Sigarettenpeuken, blikjes, PET-flessen en ander plastic verpakkingsafval zijn de grootste boosdoeners.
• Het plastic wordt vermoedelijk meegevoerd met de stroming vanuit de haven van Antwerpen en blijft vast zitten in begroeiing en riet langs de oevers.
• De concentratie micro-plastics blijkt het hoogst wanneer het water stroomopwaarts stroomt (van zee naar land) en neemt af na vloed.

INSPIRE zet in op geavanceerde technologieën om de plastic-problematiek in kaart te brengen en te verminderen:

• Mantanet – Een sleepnet dat drijvende micro-plastics uit het oppervlaktewater filtert.
• Ferrybox – Een pompsysteem dat micro-plastics via zeven met verschillende maaswijdtes uit het water filtert.
• Drones – AI-gestuurde drones detecteren en lokaliseren plastic langs de oevers, inclusief moeilijk bereikbare gebieden.
• Slimme camera’s onder bruggen – Camera’s brengen drijvend afval in kaart en analyseren het via machine learning.
• JRC Floating Litter Monitoring-app – Een app waarmee burgers zwerfvuil kunnen fotograferen en registreren. De data worden gekoppeld aan de plasticdatabase van de Europese Commissie.

River Cleanup introduceerde zopas de eerste Smart EcoBin op Belgisch grondgebied. Deze geavanceerde versie van de klassieke afvalcontainer is toegerust met sensoren die het vulniveau meten en deze data in real-time doorsturen naar een centraal dashboard. Dit maakt efficiënter afvalbeheer mogelijk.

River Cleanup organiseert op 6 april 2025 de eerste grote schoonmaakactie in Temse. Vrijwilligers kunnen zich gratis inschrijven.

INSPIRE loopt nog tot 2027. De komende jaren zullen de partners de technologie verder verfijnen en de effectiviteit van de ingezette oplossingen evalueren. Daarnaast zal het model worden aangepast aan andere Europese rivieren.

Meer info: https://www.inspire-europe.org