De coöperatieve verzekeraar liet in maart en april 2026 een enquête uitvoeren door onderzoeksinstituut Cluster17. In totaal namen 2.016 personen deel. De steekproef werd volgens de onderzoekers samengesteld om representatief te zijn voor de Belgische bevolking.

De studie onderzocht hoe Belgen naar verschillende ondernemingsmodellen kijken, welke verwachtingen ze hebben rond de verdeling van bedrijfswinsten en in welke mate maatschappelijke en ecologische waarden hun gedrag als consument of werknemer beïnvloeden.

Uit de resultaten komen drie centrale thema’s naar voren: vertrouwen is sterk verbonden met lokale verankering, er bestaat brede steun voor een evenwichtigere verdeling van economische waarde en er blijft een kloof bestaan tussen uitgesproken waarden en concrete aankoopbeslissingen.

Lokale ondernemingen genieten meeste vertrouwen

Lokale bedrijven behalen in het onderzoek een vertrouwensscore van 7,3 op 10. Coöperaties die eigendom zijn van hun leden volgen met 7,2 op 10. Nationale ondernemingen halen gemiddeld 6,6 op 10.

Ondernemingsvormen die door de respondenten als verder verwijderd of sterker financieel gedreven kunnen worden ervaren, scoren lager. Bedrijven die eigendom zijn van aandeelhouders behalen een score van 5,3 op 10. Multinationals sluiten de rangschikking af met 5,1 op 10.

Ook bij concrete aankoopvoorkeuren speelt geografische nabijheid een rol. Bijna de helft van de Belgen, 49 procent, zegt bij een aankoop de voorkeur te geven aan een Belgisch bedrijf. Europese ondernemingen worden door 22 procent verkozen.

In Wallonië kiest 56 procent bij voorkeur voor een Belgisch bedrijf. Vlaanderen kent met 7,5 op 10 dan weer de hoogste vertrouwensscore voor lokale ondernemingen.

De resultaten tonen volgens P&V Groep dat nabijheid niet alleen een geografisch begrip is. Ook herkenbaarheid, transparantie en de perceptie dat een onderneming verbonden is met haar klanten en omgeving kunnen een rol spelen.

Coöperatief model is breed bekend

Het coöperatieve ondernemingsmodel is bij een grote meerderheid van de bevolking bekend. Van de respondenten zegt 87 procent er al van gehoord te hebben. Bijna de helft, 49 procent, geeft aan duidelijk te begrijpen wat het model inhoudt.

Het vertrouwen in coöperaties is met 7,5 op 10 het hoogst in Wallonië. Het onderzoek suggereert daarmee dat het model, waarbij leden of aangesloten organisaties mee eigenaar zijn, bij een breed publiek een positieve uitgangspositie heeft.

P&V Groep ziet in de resultaten een bevestiging van de mogelijke aantrekkingskracht van ondernemingen die eigenaarschap, besluitvorming en economische waarde anders organiseren dan klassieke beursgenoteerde bedrijven.

De opdrachtgever van het onderzoek is zelf een coöperatieve verzekeringsgroep. Bij de interpretatie van de resultaten moet daarom rekening worden gehouden met die institutionele context. De cijfers geven de antwoorden van de respondenten weer maar tonen niet automatisch aan dat coöperatieve ondernemingen in elke concrete aankoop- of werkcontext worden verkozen.

Brede steun voor winstdeling met werknemers

De sterkste uitkomst van de barometer heeft betrekking op de verdeling van bedrijfswinsten. Van de Belgen vindt 82 procent dat ondernemingen een deel van hun winst met hun medewerkers moeten delen.

Daarvan gaat 43 procent volledig akkoord met de stelling en 39 procent eerder akkoord. De steun bedraagt 80 procent in Vlaanderen, 81 procent in Wallonië en 90 procent in Brussel.

Ook voor een beperking van dividenden bestaat volgens het onderzoek een meerderheid. In totaal staat 65 procent positief tegenover een plafond op het bedrag dat bedrijven aan aandeelhouders kunnen uitkeren.

De steun voor een dividendplafond bedraagt 60 procent in Vlaanderen, 70 procent in Wallonië en 71 procent in Brussel.

De enquête bevroeg attitudes tegenover zulke maatregelen maar onderzocht niet hoe een eventuele winstdeling of dividendbeperking juridisch en fiscaal zou moeten worden uitgewerkt. Evenmin werd aangegeven welk maximumniveau respondenten aanvaardbaar zouden vinden.

De resultaten wijzen niettemin op een verwachting dat bedrijven de gecreëerde economische waarde breder verdelen dan uitsluitend via rendement voor aandeelhouders.

Meer verwachtingen van sociaal en milieubeleid

Ook tegenover de overheid spreken de respondenten bepaalde verwachtingen uit. Van de Belgen wil 45 procent een sterker sociaal beleid. Daarnaast vraagt 43 procent om bijkomende milieumaatregelen.

P&V Groep ziet daarin een bredere vraag naar regulering en maatschappelijke verantwoordelijkheid. De verzekeraar stelt dat die vraag verschillende politieke overtuigingen en regio’s overstijgt.

Er bestaan wel regionale verschillen. Vlaanderen toont volgens de barometer gemiddeld meer vertrouwen in ondernemingen en neemt een liberalere positie in. In Wallonië is de steun voor het coöperatieve model sterker terwijl Brusselse respondenten vaker voor bijkomende regulering kiezen.

Ondanks die verschillen blijft de voorkeur voor nabijheid in alle regio’s zichtbaar. Ook winstdeling met werknemers krijgt in elk gewest steun van minstens acht op de tien respondenten.

Maatschappelijke intenties vertalen zich beperkt in aankopen

De uitgesproken verwachtingen tegenover bedrijven worden niet altijd consequent vertaald in het aankoopgedrag.

Van de respondenten zegt 43 procent al eens meer te hebben betaald voor een product van een maatschappelijk geëngageerde onderneming. Slechts 11 procent doet dat regelmatig en 7 procent gebruikt maatschappelijke betrokkenheid systematisch als aankoopcriterium.

Een vergelijkbaar patroon is zichtbaar bij milieuoverwegingen. Zeven procent houdt naar eigen zeggen altijd rekening met de milieu-impact van een aankoop. Voor 38 procent gebeurt dat vaak en voor 34 procent soms. Een vijfde, 21 procent, houdt er nooit rekening mee.

Prijs, kwaliteit, beschikbaarheid en persoonlijke financiële ruimte blijven daarmee belangrijke factoren. De intentie om maatschappelijk verantwoord te consumeren kan in de praktijk worden beperkt door budgettaire afwegingen.

P&V Groep wijst onder meer op de inflatie van de voorbije jaren als mogelijke verklaring. Het onderzoek toont echter geen rechtstreeks causaal verband aan tussen prijsstijgingen en de gerapporteerde keuzes.

Bedrijfswaarden spelen ook op de arbeidsmarkt

De ethische positie van een onderneming kan ook invloed hebben op het aantrekken en behouden van personeel.

Van de Belgen die werken of in het verleden gewerkt hebben, zegt 21 procent ooit een baan te hebben verlaten omdat de waarden van de werkgever niet overeenkwamen met de eigen overtuigingen.

In Vlaanderen bedraagt dat aandeel 15 procent. In Wallonië gaat het om 26 procent en in Brussel om 27 procent.

De cijfers wijzen erop dat waarden en maatschappelijke positionering voor een deel van de arbeidsmarkt meer zijn dan communicatie-elementen. Ze kunnen daadwerkelijk meespelen in de beslissing om bij een onderneming te blijven werken.

Dat betekent niet dat waarden voor alle werknemers doorslaggevend zijn. Verloning, arbeidsvoorwaarden, werkinhoud, leidinggevenden en ontwikkelingsmogelijkheden blijven eveneens bepalend voor retentie.

Geloofwaardigheid vraagt ook operationele prestaties

P&V Groep concludeert dat lokale verankering, transparantie en waardedeling bedrijven kunnen helpen om zich te onderscheiden.

“Belgen willen bedrijven die lokaal verankerd zijn, transparant werken en hun gecreëerde waarde delen”, zegt Hilde Vernaillen, voorzitter van de raad van bestuur van P&V Groep.

Volgens Cceo Jeroen Spinoy volstaat maatschappelijke positionering echter niet. Bedrijven moeten hun beloften combineren met kwaliteit, operationele efficiëntie en een correcte prijs/kwaliteitverhouding.

De barometer suggereert daarmee dat maatschappelijke waarden vooral geloofwaardig worden wanneer ze zichtbaar zijn in de producten, dienstverlening, arbeidsvoorwaarden en concrete werking van een onderneming.