België scoort opvallend laag op het vlak van ondernemersambitie. Amper één op de zeven werknemers overweegt een eigen zaak te starten. In de zestien onderzochte Europese landen bedraagt dat aandeel gemiddeld één op vier.

De verschillen tussen landen zijn aanzienlijk. Terwijl België en Duitsland met 14% de rangschikking afsluiten, overweegt in Roemenië 45% van de werknemers een eigen onderneming. Ook Servië en Kroatië behoren tot de landen met een uitgesproken ondernemersinteresse.

De resultaten komen uit het Europese HR & Payroll Pulse-onderzoek van SD Worx, dat tussen 27 januari en 20 februari 2026 werd uitgevoerd.

Jongeren tonen meer ondernemerszin

Leeftijd blijkt een belangrijke factor in de belangstelling voor ondernemerschap. Bij Belgische werknemers jonger dan 35 jaar overweegt 24% een eigen zaak op te richten. Bij de 35- tot 54-jarigen daalt dat aandeel tot 11% terwijl slechts 6% van de werknemers van 55 jaar en ouder dezelfde ambitie heeft.

Ook andere indicatoren bevestigen de grotere belangstelling bij jongeren. Zo geeft 26% van de min-35-jarigen aan liever als zelfstandige dan als werknemer te werken. Een kwart overweegt bovendien een zelfstandige activiteit in bijberoep.

Over alle leeftijdsgroepen heen bedragen die percentages telkens 16%.

Volgens SD Worx hebben jongere werknemers doorgaans meer mogelijkheden om verschillende loopbaantrajecten te verkennen. De uitdaging bestaat erin hun belangstelling om te zetten in concrete ondernemingsprojecten, met voldoende aandacht voor financiële voorbereiding, sociale bescherming en begeleiding.

Het zelfstandigenstatuut in bijberoep kan daarbij een tussenstap vormen. Werknemers kunnen op die manier een ondernemingsidee testen zonder onmiddellijk de inkomenszekerheid van hun hoofdactiviteit op te geven.

Leidinggevenden dubbel zo ondernemend

Niet alleen leeftijd maar ook de verantwoordelijkheid binnen de huidige functie hangt samen met de interesse in ondernemerschap.

Van de werknemers die minstens één persoon aansturen, overweegt 23% een eigen zaak. Bij werknemers zonder leidinggevende verantwoordelijkheid bedraagt dat aandeel slechts 10%.

Ook voor een zelfstandige activiteit in bijberoep bestaat een aanzienlijk verschil: 25% van de leidinggevenden overweegt die mogelijkheid, tegenover 13% van de overige werknemers.

Daarnaast geeft 27% van de leidinggevenden aan liever zelfstandig te werken, tegenover 11% van de werknemers zonder leidinggevende rol.

De omvang van de werkgever vertoont eveneens een samenhang met ondernemersambitie. Bij organisaties met minder dan 250 werknemers overweegt 17% van de personeelsleden een eigen onderneming. Bij bedrijven met minstens 2.500 werknemers bedraagt dat aandeel slechts 6%.

De resultaten wijzen erop dat werknemers die dichter bij de bedrijfsvoering staan of zelf verantwoordelijkheid dragen, vaker een zelfstandige loopbaan overwegen.

Mannen overwegen vaker een eigen zaak

Ook tussen mannen en vrouwen bestaan verschillen. Van de mannelijke werknemers overweegt 17% een zelfstandige activiteit, tegenover 10% van de vrouwelijke werknemers.

Cijfers van ondernemersloket Xerius over effectieve starters sluiten daarbij aan. Van de ondernemers die de organisatie begeleidt, is ongeveer 60% man en 40% vrouw.

In 2025 groeide het aantal mannelijke en vrouwelijke starters in België wel even sterk, telkens met 5%. Achter die nationale cijfers bestaan volgens Xerius regionale verschillen.

België ver onder Europees gemiddelde

De internationale vergelijking bevestigt dat Belgische werknemers op verschillende indicatoren minder belangstelling tonen voor zelfstandige activiteiten.

In Roemenië overweegt 45% een eigen zaak, wil 55% een zelfstandige activiteit in bijberoep opstarten en werkt 52% liever als zelfstandige dan in loondienst.

België scoort respectievelijk 14%, 17% en 16% op deze drie indicatoren. Alleen Spanje ligt met 14% nog lager dan België voor de belangstelling voor een bijberoep.

Volgens SD Worx kan een voorspelbaar regelgevend en fiscaal kader een belangrijke rol spelen bij het stimuleren van ondernemerschap. Ondernemers moeten immers beslissingen nemen over investeringen, aanwervingen en verloning op langere termijn.

Opeenvolgende wijzigingen en onzekerheid rond onder meer voordelen van alle aard, dividenduitkeringen en andere fiscale maatregelen kunnen die lange termijnplanning bemoeilijken.

Het onderzoek toont evenwel een samenhang tussen de Belgische context en de geringe ondernemersinteresse maar stelt geen oorzakelijk verband vast tussen specifieke fiscale maatregelen en de resultaten.

Lage startersactiviteit, hoge overlevingsgraad

Ook de effectieve oprichting van nieuwe ondernemingen ligt in België relatief laag. Volgens de door SD Worx aangehaalde Eurostat-cijfers behoort België tot de vijf Europese landen met de laagste opstartactiviteit.

Daartegenover staat dat België een relatief hoge overlevingsgraad kent. Na twee jaar is volgens de aangehaalde cijfers nog 82% van de ondernemingen actief, één van de hoogste percentages in Europa.

Bovendien zijn er meer oprichtingen dan stopzettingen. SD Worx vermeldt daarbij een positief verschil van 5,7%. De ondernemingsdynamiek vertaalt zich volgens de HR-dienstverlener echter minder snel in bijkomende werkgelegenheid.

De resultaten illustreren daarmee een onderscheid tussen ondernemersintentie, effectieve oprichting en het vermogen van jonge ondernemingen om op langere termijn actief te blijven.

DVO Signals

Koopsignalen

Nieuwe of opkomende behoeften

• Startersbegeleiding voor jonge werknemers: De relatief hoge ondernemersinteresse bij min-35-jarigen wijst op een potentiële behoefte aan begeleiding rond ondernemingsplannen, financiering, rechtsvormen en administratie.
• Ondersteuning bij de opstart in bijberoep: Een kwart van de jonge werknemers overweegt een zelfstandige nevenactiviteit. Dat creëert kansen voor gespecialiseerde boekhouders, sociaal verzekeringsfondsen en digitale oprichtingsdiensten.
• Financiële en fiscale voorbereiding: Potentiële ondernemers hebben behoefte aan inzicht in belastingen, sociale bijdragen, inkomenszekerheid en de financiële haalbaarheid van hun plannen.
• Ondernemersopleidingen voor leidinggevenden: Werknemers met management-verantwoordelijkheid vormen een interessante doelgroep voor begeleiding bij de overstap naar zelfstandig ondernemerschap.
• Laagdrempelige ondernemingsmodellen: De beperkte ondernemersambitie kan kansen bieden voor franchise-formules, overnamebegeleiding en ondernemingsconcepten met beperkte initiële investeringen.

Vermoedelijke bestaande aankopen

• Boekhoud-software en on-line administratieve tools voor zelfstandigen in bijberoep.
• Adviesdiensten rond fiscaliteit, sociale zekerheid en ondernemingsvormen.
• Verzekeringen, aanvullende pensioenproducten en inkomensbescherming voor zelfstandigen.
• Bankdiensten, zakelijke rekeningen en financieringsoplossingen voor starters.
• Opleidingen rond ondernemerschap, bedrijfsbeheer, marketing en verkoop.

Verkoopsignalen

• SD Worx en Xerius: De onderzoeksresultaten bieden aanknopingspunten voor verdere dienstverlening rond de overgang van loondienst naar zelfstandig ondernemerschap en ondersteuning van starters.
• Boekhoud- en advieskantoren: Vooral werknemers jonger dan 35 jaar en leidinggevenden vormen potentiële doelgroepen voor startersadvies.
• Banken en verzekeraars: De belangstelling voor ondernemerschap in bijberoep biedt mogelijkheden om instapproducten en financiële begeleiding voor beginnende zelfstandigen aan te bieden.
• Opleidings- en begeleidingsorganisaties: Programma's die werknemers helpen hun ondernemersidee te beoordelen en uit te werken, kunnen inspelen op de kloof tussen interesse en effectieve opstart.

Ecosysteemkansen

De onderzoeksresultaten wijzen op samenwerkingsmogelijkheden tussen HR-dienstverleners, ondernemingsloketten, accountants, financiële instellingen, starterscentra en opleidingsorganisaties.

Vooral geïntegreerde begeleidingstrajecten waarbij werknemers vanuit een bijberoep doorgroeien naar een volwaardige zelfstandige activiteit, kunnen verschillende dienstverleners samenbrengen.

Ook werkgevers kunnen hierin een rol spelen, bijvoorbeeld via begeleiding bij interne ondernemerschapsprojecten of ondersteuning van medewerkers die een zelfstandige activiteit willen ontwikkelen.

Strategisch signaal: De beperkte algemene ondernemersambitie in België sluit niet uit dat specifieke werknemersgroepen een aanzienlijk starterssegment vormen. Vooral jonge werknemers, leidinggevenden en personeelsleden van kleinere ondernemingen verdienen aandacht als potentiële afnemers van producten en diensten voor startende zelfstandigen.