Je stuurt je teamlead op cursus "omgaan met stress." Hij leert het gesprek aangaan. Hij leert vragen hoe het gaat. Hij leert signalen herkennen.

En toch: élk gesprek dat hij vervolgens voert met een gestresste medewerker, maakt het erger.

Hoe kan dat?

"Iedereen wil iemand helpen die in nood zit, maar niemand weet hoe helpen."

Stressexpert Dr. Paul Koeck, arts en ontwikkelaar van het online bedrijfsprogramma 'MijnKwartier.be Pro', ziet het patroon keer op keer in bedrijven. Managers met de beste intenties die onbedoeld het probleem verergeren. Het ligt niet aan de manager. Het ligt aan het paradigma.

Het bekentenis-paradigma

De standaardaanpak in de meeste bedrijven volgt een voorspelbaar script. Manager merkt iets op. Manager neemt medewerker apart. Manager vraagt wat er aan de hand is. Manager dringt aan op hulp zoeken.

Koeck beschrijft het ongemakkelijk maar treffend:

"Ik zet het revolver met een glimlach, empathisch weliswaar, op zijn hoofd. Om te zeggen, je moet daar iets aan doen."

Het paradigma is: laat de medewerker bekennen dat het mis gaat. Pas dan kan er hulp komen. Maar net die bekentenis is voor de meeste mensen de onoverkomelijke drempel. Het gevolg: de medewerker knikt, belooft eraan te werken, en verbergt het probleem nog beter.

Ondertussen activeert het gesprek zelf — alle vragen over "wat er mis is" — precies de hersengebieden die bij chronische stress al overactief zijn. Zoals we in het vorige artikel beschreven: praten over het probleem versterkt het probleem. Dat geldt niet alleen voor het individu. Het geldt ook voor het gesprek met de manager.

De manager die zelf in het rood zit

Er is een tweede laag die zelden benoemd wordt. Wat als de leidinggevende zélf onder druk staat?

"Als je als manager zelf over je toeren bent, dan kun je niemand helpen."

Een leidinggevende die zelf stress ervaart, mist het vermogen om constructief te begeleiden. Hij ziet eerder problemen dan vooruitgang. Hij reageert vanuit spanning in plaats van vanuit rust. Zijn gefronste wenkbrauwen vertellen het team meer dan zijn woorden.

In het welzijnsprogramma 'MijnKwartier.be Pro' is dit een harde regel: een manager kan het begeleidingsprogramma voor zijn medewerkers pas volgen als hij zelf groen scoort. Eerst zichzelf op orde krijgen, dan pas anderen helpen. Niet als straf, maar als voorwaarde voor effectiviteit.

"Stel dat die manager zelf op dat moment nog negatief scoort, dan moet hij wel eerst zelf door het programma. Want iemand die niet goed in zijn vel zit, kan niet goed coachen."

Van probleemzoeker naar oplossingsgerichte observator

Het alternatief voor de "wat is er mis?"-aanpak is niet: negeren dat er een probleem is. Het alternatief is een fundamenteel andere manier van kijken.

Stressdeskundige Dr. Paul Koeck heeft binnen 'MijnKwartier.be Pro' een specifieke coach-de-coach-module ontwikkeld. Geen cursus, geen theorie, geen powerpoints. Het is een praktisch programma waarbij managers en leidinggevenden stap voor stap leren om oplossingsgerichte observatoren te worden.

"Die manager krijgt de opdracht om deze week één werknemer te observeren en te kijken wat er in de oplossingsgerichte richting al goed aan het gaan is."

Dat klinkt simpel, maar het is een paradigmaverschuiving. In plaats van te zoeken naar wat misgaat, leert de leidinggevende te zoeken naar wat al wérkt. Waar zet die medewerker kleine stapjes vooruit? Waar toont hij veerkracht? Waar is er een glimp van de persoon die hij was vóór de stress?

"De volgende week krijgt hij een volgende opdracht. Stap voor stap gaan we de manager zijn manier van kijken naar zijn medewerkers sturen."

Het effect is tweeledig. De manager leert anders kijken — en daardoor anders communiceren. Als je een medewerker aanspreekt vanuit wat je gezien hebt dat goed gaat, ontstaat er een heel ander gesprek dan wanneer je vraagt wat er mis is.

"Als je plots meer ziet dat Frans begint vooruit te gaan, dan heb je ook veel meer de neiging om in dat gesprek iets aanmoedigender te zijn op een authentieke manier."

Het buddy-systeem: hulp uit het eigen netwerk

Naast de manager-coaching is er een tweede mechanisme: het buddy-systeem. Deelnemers kunnen iemand uitnodigen als buddy — een collega, vriend, familielid — die hen ondersteunt gedurende het traject.

"Kunnen we niet gratis personeelsleden vinden die met hart en ziel die persoon willen helpen en ondersteunen?"

De buddy krijgt oplossingsgerichte vragen over de persoon die het programma volgt. De vragen zijn zo opgesteld dat het niet anders kan dan dat de twee een positief gesprek voeren. De goede intentie die er al is, wordt omgezet in effectieve steun.

"Door de tips die we aan de buddy geven en de manier dat we de vragen stellen, sturen we die dialoog zodat die niet meer verkeerd kan lopen."

Opvallend: precies de helft van de deelnemers kiest ervoor om géén buddy uit te nodigen — ze willen het liever alleen doen. De andere helft wil juist méér buddies. Twee totaal verschillende behoefteprofielen, allebei gerespecteerd.

Iedereen op zijn eigen niveau

Voor jou als ondernemer of leidinggevende betekent dit een gelaagd systeem:

- De medewerker die in het rood zit, volgt het individuele begeleidingstraject — geen cursus met vaste duur, maar begeleiding tot hij zich weer goed voelt en goed functioneert

- De collega die besmet dreigt te raken, doet de periodieke zelftest en merkt het op tijd

- De manager leert oplossingsgerichte coachingvaardigheden

- De buddy ondersteunt zonder het te verergeren

"Iedereen in het team kan op zijn niveau instappen, preventief of curatief, afhankelijk van wat nodig is."

Alles via dezelfde methodiek. Alles zonder extra belasting voor jou als ondernemer of manager. Alles anoniem voor de individuele medewerker.

Als je merkt dat goedbedoelde gesprekken in je organisatie niet het gewenste effect hebben — dat is geen falen van je leidinggevenden. Het is een systeem dat ontbreekt.

Dr. Paul Koeck biedt speciaal voor lezers van De Vlaamse Ondernemer een beperkt aantal gratis bedrijfsconsultaties aan — tien plaatsen voor ondernemers en leidinggevenden die concreet willen bespreken hoe ze hun managers effectievere tools kunnen geven.

Vraag je gratis bedrijfsconsult aan

Lees ook: https://www.dvo.be/artikel/e%C...