Niet eens zes jaar terug zag Molecubes N.V. (Gent) het daglicht als spin-off van UGent. Toch werd de fabrikant van compacte scanners voor moleculaire beeldvorming onlangs gelauwerd met de “Leeuw van de Export”, editie 2021, dit in ex-aequo met Sylva in de categorie “Bedrijven met maximaal 49 medewerkers”. Ceo Roel Van Holen toont zich gelukkig met de trofee maar verwacht dat de exportprestaties van het bedrijf in de nabije toekomst alleen maar sterk zullen stijgen. Daarvoor mikt hij niet enkel op een verbreding van de product range en het klantenspectrum, maar niet in het minst ook op een eigen vertegenwoordiging in China dat een enorm marktpotentieel wordt toegedicht.

Molecubes zag in 2015 het daglicht als spin-off van UGent. Van Holen startte er in 2004 een voortraject op in de onderzoeksgroep Medische Beeldvorming van de faculteit Ingenieurswetenschappen & Architectuur. Na een post-doctoraat in Arizona in 2009 werd hij in 2011 professor aan UGent. Hij richt er een onderzoeksgroep op die focust op de bouw van nieuwe technologische scanners voor medische beeldvorming, zowel klinisch als pre-klinisch. Die expertise brengt hij in 2015, samen met Ewout Vansteenkiste en vier medewerkers, onder in Molecubes.

“Met Molecubes gingen we een alternatief bieden op vlak van scanning voor proefdieren, met name ratten en muizen, dit in het kader van de ontwikkeling van nieuwe geneesmiddelen. De bestaande spelers presteerden, naar ons aanvoelen, ondermaats, zowel qua service als bedrijfscultuur. Molecubes ontwikkelde een alternatief met specifieke producteigenschappen en tekende voor meerwaarde voor de klanten in de vorm van een goede service en ondersteuning,” aldus Van Holen.

Bottom-up ontwikkeling

Molecubes ontwikkelde in eigen beheer een compacte scanner voor moleculaire beeldvorming voor de hoger vermelde toepassingen. Het ontwierp de elektronica en mechanica en schreef de (acquisitie- en visualisatie-)software en algoritmes voor 3D-beeldreconstructie in eigen beheer. ST Engineering in Erpe-Mere neemt de assemblage van de toestellen op zich. Dat leverde eerder al elektronische componenten aan Van Holen en zijn team toe.

Roel Van Holen: “De bestaande scanners op de markt waren afgeleiden van de grote scanners voor humane toepassingen. Molecubes ontwikkelde bottom-up een scanner voor een specifieke toepassing. Voordeel van de scanner is dat de proefdieren er full-body in 3D worden gescand. In tegenstelling tot de grote scanners waarrond indertijd het hele labo werd uitgebouwd, heeft de Molecubes-scanner een footprint van 50 x 50 cm. De scanner kan derhalve naast de microscoop op een “bench” worden geplaatst”.

Tot het aanbod van de jonge onderneming horen drie type scanners, met name PET, SPECT en CT. Laatstgenoemde is het werkpaard onder de scanners. CT-scanners bedienen zich van X-stralen om botten, spieren, organen of de hersenen in beeld te brengen. PET- en SPECT-scanners bedienen zich van gelabelde moleculen om bepaalde biologische processen in kaart te brengen met behulp van tracing. Die scanners gaan bijvoorbeeld na hoe goed een therapie tegen kanker werkt of waar een nieuw ontwikkeld toegediend geneesmiddel zich in het lichaam naartoe beweegt (hersenen, lever, …).

Honderdtal scanners in de markt

Intussen heeft Molecubes een honderdtal scanners in veertien landen wereldwijd staan. Begin 2017 werd het eerste toestel geplaatst aan de Universiteit van Pennsylvania (Philadelphia). Nagenoeg de helft van de Molecubes-scanners vonden in de States een afnemer. In eigen land zijn inmiddels vijf scanners van de fabrikant operationeel.

Vorig jaar boekte Molecubes met 22 medewerkers een omzet van 5 miljoen euro, waarvan 96% op de exportmarkten. Dit jaar stoomt het bedrijf door naar 6 miljoen. “Met het huidige portfolio mikken we tegen 2024 op een omzetverdubbeling”, stelt onze gesprekspartner ambitieus.

De klanten van Molecubes laten zich goeddeels opsplitsen in twee groepen die elkaar in evenwicht houden. Enerzijds gaat het om academische ziekenhuizen of universitaire instellingen die onderzoek doen naar geneesmiddelen of bestaande ziektebeelden, anderzijds situeren de afnemers zich in de Big Pharma en de biotech-wereld.

Moeizame uitbouw distributienetwerk

Omwille van de complexiteit van de oplossing ligt de uitbouw van een agenten- of distributienetwerk niet voor de hand. “Idealiter is in elke geografie met een distributeur te werken. Scanners zijn evenwel een complex gegeven die heel wat kennis en inzicht vergen. Het is bijgevolg niet evident om een distributiekanaal uit te bouwen”, erkent onze gesprekspartner.

Sinds 2016 maakt Molecubes werk van de uitbouw van een dergelijk kanaal. In de praktijk gaat het om een “mix” van eigen mensen (VS, Frankrijk, Duitsland) en distributeurs (Spanje en Portugal). De rest van Europa wordt in eigen beheer bewerkt.

Roel Van Holen: “In China zijn we momenteel aan onze vijfde distributeur toe. Topprioriteit is evenwel er een eigen vertegenwoordiging op te starten, die het distributienetwerk aldaar kan aansturen. China is voor Molecubes een markt met een gigantisch potentieel dat we zo snel mogelijk in eigen beheer willen gaan aanboren”. In Europa, Japan en Australië zijn intussen Molecubes-scanners aan het werk aan universitaire instellingen. Naast Azië ligt ook het Midden-Oosten nog op ontginning te wachten.

Verbreding productassortiment en klantenspectrum

Molecubes’ toekomstambities beperken zich evenwel niet tot het veroveren van de wereldwijde markt. Naast het uitbouwen van de Chinese markt mikken Van Holen en zijn team op een verdere verbreding van het productassortiment en het klantenspectrum, waarbij de activiteiten tussen pre-klinisch en klinisch worden opgesplitst. Bewust onthoudt Molecubes zich van de ontwikkeling van scanners voor humane toepassingen. Samen met een vennoot richtte Roel Van Holen in 2019 immers Xeos Medical N.V. (Gent) op, dat inmiddels een twintigtal medewerkers telt, en scanners voor humane toepassing in operatiekwartieren ontwikkelt. “Voor de uitbouw van de product range van Molecubes kijken we naar opportuniteiten voor dezelfde toepassingen links en rechts van het huidige activiteitenspectrum, hetzij software-, hetzij hardware-matig. Daarbij denken we aan in-vitro of data-analysetoepassingen. Daarnaast is een uitbreiding van het productaanbod mogelijk door toevoeging van andere beeldvormingsmodaliteiten, zoals bijvoorbeeld ultra-sound of MRI-scanning. Ten slotte mikken we ook op een diversificatie in het klantenbestand. Momenteel ligt de focus vooral op Big Farma en universitaire instellingen, maar er zijn ook heel veel kleinere biotech- en farma-bedrijven die nood hebben aan onze technologie, waar ze vooralsnog minder vertrouwd mee zijn,” besluit Roel Van Holen.