Van de Belgische kleine en middelgrote ondernemingen met vijf tot honderd werknemers verwacht 52,5% in de tweede helft van 2026 bijkomende medewerkers aan te werven. Zoveel KMO’s spraken sinds de eerste meting van de "KMO Werkbarometer" in 2021 nog niet de intentie uit om hun personeelsbestand uit te breiden.

Dat blijkt uit de halfjaarlijkse bevraging van HR-dienstverlener Acerta en ondernemersorganisaties ETION en VKW Limburg. De resultaten tonen een gemengd beeld. Belgische KMO’s blijven investeren in mensen maar proberen tegelijk hun kostenstructuur aan te passen aan een economisch klimaat dat door onzekerheid wordt gekenmerkt.

Meer dan één derde van de bedrijfsleiders beoordeelt de economische vooruitzichten voor de komende zes maanden positief. Daartegenover staat 23,1% dat eerder negatief tot zeer negatief naar de economische ontwikkeling kijkt.

Personeelsgroei ondanks economische onzekerheid

De grotere aanwervingsbereidheid wijst erop dat veel ondernemingen nog steeds groeikansen zien of bijkomende medewerkers nodig hebben om hun activiteiten te ondersteunen.

De verwachte personeelsgroei is opvallend omdat bedrijven tegelijkertijd geconfronteerd worden met hogere kosten, moeilijk voorspelbare marktomstandigheden en de snelle opkomst van artificiële intelligentie en automatisering.

KMO’s verwachten voorlopig echter niet dat AI op korte termijn tot een omvangrijke vermindering van het aantal banen zal leiden. Van de ondervraagde ondernemingen verwacht 55,6% dat artificiële intelligentie vooral zal bijdragen tot een efficiëntere werking. Slechts 16,3% voorziet door AI een vermindering van het aantal arbeidsplaatsen.

De technologie lijkt daardoor in veel KMO’s eerder als een ondersteuning van medewerkers en bedrijfsprocessen te worden beschouwd dan als een rechtstreekse vervanging van personeel.

Geschikt talent blijft moeilijk te vinden

Hoewel meer bedrijven willen aanwerven, blijft de effectieve invulling van vacatures een grote uitdaging. Zes op de tien KMO’s, of 60,4%, verwachten dat het bijzonder moeilijk wordt om geschikte kandidaten te vinden.

Er is wel sprake van een voorzichtige verbetering. Van de bedrijfsleiders verwacht 13,2% dat nieuwe medewerkers gemakkelijk of zeer gemakkelijk kunnen worden aangetrokken. Zes maanden eerder bedroeg dat aandeel nog 7,3%.

De zoektocht naar geschikte medewerkers blijft niettemin de belangrijkste personeelsuitdaging. Bij 57,5% van de KMO-werkgevers staat het aantrekken van de juiste medewerkers in de Top 3 van HR-prioriteiten voor de tweede helft van 2026.

Ook het behoud van bestaande medewerkers krijgt veel aandacht. Voor 47,5% van de werkgevers behoort retentie tot de belangrijkste uitdagingen. Het bevorderen van het mentale welzijn van medewerkers wordt door 36,8% als een belangrijke prioriteit beschouwd.

Meer investeringen in opleiding en ontwikkeling

Om medewerkers duurzaam inzetbaar te houden, wil 36,9% van de KMO-bedrijfsleiders de komende zes maanden investeren in opleiding en ontwikkeling.

Daarbij gaat het onder meer om het bijscholen van medewerkers voor veranderende functies en het aanleren van nieuwe digitale of technische vaardigheden. Door middel van reskilling en upskilling kunnen bedrijven bestaande werknemers naar nieuwe rollen begeleiden en bepaalde moeilijk invulbare vacatures intern opvangen.

Daarnaast wil 25,8% investeren in welzijn, werkbaar werk en preventie. Deze maatregelen moeten onder meer ziekteverzuim en langdurige uitval beperken.

Bijna 23% van de KMO’s plant investeringen in de digitalisering of automatisering van HR-processen. Digitale systemen kunnen bijvoorbeeld worden gebruikt voor rekrutering, personeelsadministratie, loonverwerking, planning, opleiding en evaluatie.

Kostenbeheersing blijft centraal staan

De bereidheid om aan te werven betekent niet dat ondernemingen hun kosten uit het oog verliezen. Door de moeilijke economische omstandigheden verwacht 58,3% van de KMO’s de komende zes maanden maatregelen te nemen om de kosten verder terug te dringen.

Op personeelsvlak vertaalt dat zich vooral in het herschikken van taken en functies. Van de bevraagde bedrijven plant 31,3% een interne reorganisatie waarbij medewerkers andere of bijkomende verantwoordelijkheden krijgen.

Daarnaast wil 27,2% digitalisering en automatisering inzetten om de personeelskosten te beheersen. Bijna een kwart van de ondernemingen overweegt geplande aanwervingen uit te stellen of te beperken.

Tegelijk verwacht 15,3% van de KMO’s in de komende zes maanden medewerkers met een vast contract te moeten ontslaan. Daartegenover staat 29,8% van de bedrijfsleiders die geen specifieke maatregelen plant om de personeelskosten terug te dringen.

De cijfers wijzen daarmee op grote verschillen tussen ondernemingen. Sommige KMO’s bereiden een uitbreiding van hun activiteiten voor terwijl andere bedrijven hun personeelsorganisatie en kostenstructuur verder moeten aanpassen.

Combinatie van mensen en technologie

De resultaten van de Werkbarometer tonen dat KMO’s niet noodzakelijk kiezen tussen personeel en technologie. Veel ondernemingen lijken beide investeringen te combineren.

AI, digitalisering en automatisering moeten processen efficiënter maken terwijl medewerkers nodig blijven voor groei, klantencontact, technische expertise en de ontwikkeling van nieuwe activiteiten.

Dat vergroot het belang van opleidingen en aangepaste functieprofielen. Bestaande functies kunnen door technologie veranderen zonder dat ze volledig verdwijnen. Medewerkers moeten daardoor vaker digitale systemen leren gebruiken of taken opnemen waarvoor andere competenties nodig zijn.

Voor KMO’s ligt de uitdaging in het tegelijk verbeteren van de productiviteit, het beheersen van de loonkosten en het aantrekken en behouden van de juiste medewerkers.