De laatste decennia worden gekenmerkt door vele veranderingen en vernieuwingen. Bedrijven die in deze complexe en snel veranderende omgeving nog willen groeien en/of hun concurrentiekracht willen tonen, moeten snel nieuwe kennis opbouwen en die kennis gericht aanwenden in nieuwe producten, diensten en processen. Vandaag de dag speelt innovatie een cruciale rol in de concurrentiële slagkracht. Ook KMO's moeten noodgedwongen aandacht besteden aan technologische ontwikkelingen en innovatiestrategieën. Zoniet lijken ze gedoemd op het altaar van de concurrentiestrijd te worden geofferd. Technologie op zich is niet de enige vereiste voor het realiseren van succesvolle innovaties. De organisatie en cultuur binnen de onderneming bepalen mee de innovatiekracht. Door innovaties kunnen bedrijven zelfs een totaal ander business-model aannemen. Bijvoorbeeld van machine-constructeur naar leverancier van totaalconcepten en -diensten. Innovatie is evenwel pas echt mogelijk als het in de dagelijkse manier van werken is ingebed. Wie is verantwoordelijk voor innovatie, wie doet aan innovatie en hoe gebeurt het? Vele bedrijven stellen immers vast dat in de drukte van de dagdagelijkse activiteiten innovatie te weinig kansen en steun krijgt en dus veel te weinig wordt gestimuleerd. Interne en externe klantgerichtheid, opvolgen van technische vernieuwingen binnen of buiten de sector en projectmatige samenwerking blijken kernbegrippen binnen het voeren van een innovatiebeleid. Kenniscreatie vs. kennisexploitatie Innovatie is de capaciteit om met nieuwe kennis de productiviteit te verhogen en nieuwe diensten te creëren, aldus Thether. Vanuit macro-economisch perspectief omvat innovatie twee processen, met name kenniscreatie en kennisexploitatie. Kenniscreatie betekent investeren in nieuwe kennis. Het gaat over fundamenteel onderzoek, dat op termijn kan leiden tot het vermarkten van producten, diensten of processen, met als resultaat: . Ontdekking: vinden van wetmatigheden, die er in feite altijd geweest zijn; . Uitvinding: uitwerken van een technisch ding of idee (typisch octrooi), dat nog moet worden omgezet in een marktklaar en productierijp product, dienst of proces. Kennisexploitatie betekent het omzetten van kennis (in huis of bij anderen te verkrijgen) in bedrijfsresultaat. Dat is innovatie in zijn verschillende gradaties: . Innovatie: een idee uitwerken tot een nieuw marktklaar en productierijp product, dienst of proces; . Vernieuwing: nieuwe technologie (ontwikkeld door anderen) introduceren in het bedrijf om hieruit een (tijdelijk) economisch voordeel te halen; . Verbetering: de gebruikte technologieën beter aanwenden (optimaliseren). Beide processen zijn belangrijk en hebben tot doel het bedrijf aan de top te houden. Bij grote bedrijven of groepen kunnen beide processen binnen het bedrijf plaatsvinden. Bij kleine en middelgrote ondernemingen zal vooral gewerkt worden aan de valorisatie van kennis. Universiteiten en research centra richten zich vooral op het opbouwen van nieuwe kennis in hun technologische specialisatiedomein; fundamenteel onderzoek genaamd. Technologische innovatie Technologische innovatie is het succesvol vermarkten van de nieuwe kennis. De nieuwe kennis moet in producten en diensten worden ingebed zodat deze voor de klant meer bieden dan voorheen. De combinatie van de toegevoegde waarde en de prijs bepaalt de aantrekkelijkheid van een product. Innovatie speelt op deze twee factoren, dus zowel op kostprijs als op differentiatie. Kostprijs is vaak de drijfveer voor procesinnovatie, het ontwikkelen van nieuwe en goedkopere productiemethodes. Door meer toegevoegde waarde te bieden met het product, via productinnovatie, moet een bedrijf het verschil maken met de producten van de concurrentie. Dat verschil kan liggen in een betere performantie, maar ook in een afwijkende functionaliteit om een nichemarkt te benaderen. Sleutelelementen voor innovatie zijn onderzoek, ontwikkeling en de toepassing van nieuwe technologieën, kortom de technologische factor. Bedrijven innoveren echter niet enkel hun technologische kennis en producten en diensten, maar ook de ondersteunende bedrijfsprocessen en het business-model of waardeketens (de manier waarop het bedrijf samenwerkt, concurreert, uitbesteedt en wat het als producten en diensten bijkomend aanbiedt). Vandaag is innovatie dus ook alles wat een nieuwe manier van concurreren kan inhouden. Volgens Agoria kondigen zich, in de periode 2005-2010, onder andere volgende vernieuwingen in het business-model aan: meer dan de helft van de investeringsgoederen zal als dienstenpakket worden verkocht en meer dan 80% van de productie-activiteiten zullen worden uitbesteed. Meer dan 90% van de productiegoederen zullen nog wel in massaproductiesystemen worden gemaakt, maar er zal tegelijk worden ingespeeld op specifieke behoeften van klanten (mass customisation). Voor software-producten wordt het open source-model dominant. (Bovenstaande reeks is gebaseerd op de reeks "Innoveren in KMO's" van Agoria/WTCM-CRIF. Meer info: 02/706.79.84).