Dat blijkt uit internationaal onderzoek van HR-dienstverlener SD Worx bij 5.936 HR-beslissers en 16.500 werknemers in zestien Europese landen. In België namen meer dan 1.000 werknemers aan het onderzoek deel.

Met gemiddeld dertien opeenvolgende dagen om te recupereren sluit België aan bij het internationale gemiddelde uit het onderzoek. De verschillen tussen de Europese landen zijn evenwel aanzienlijk.

Werknemers in het Verenigd Koninkrijk geven aan gemiddeld acht dagen nodig te hebben om voldoende te herstellen. In landen zoals Spanje, Polen en Zweden loopt de benodigde vakantieperiode volgens de ondervraagden op tot zestien of zeventien dagen.

Ook binnen België lopen de behoeften uiteen. Zo geeft 28% van de werknemers aan meer dan twee weken nodig te hebben om werkelijk te kunnen loskoppelen. Voor 14% volstaat een periode van minder dan zeven dagen.

De resultaten tonen dat één uniforme aanpak van vakantie niet voor alle werknemers geschikt is. De vereiste hersteltijd hangt onder meer samen met de aard en intensiteit van het werk, de persoonlijke situatie en de mate waarin werknemers tijdens hun vakantie daadwerkelijk afstand kunnen nemen van professionele verplichtingen.

Belgische werknemers kiezen vooral voor een mix van korte onderbrekingen en langere vakantieperiodes. Die formule geniet de voorkeur van 45% van de ondervraagden.

Daarnaast kiest 29% vooral voor langere vakanties die ruim vooraf worden gepland. Nog eens 18% verkiest korte en meer ad-hoc opgenomen verlofperiodes verspreid over het jaar. Slechts 8% heeft geen uitgesproken voorkeur.

België onderscheidt zich daarmee van landen zoals Polen, Zweden en Duitsland waar werknemers sterker kiezen voor één of meerdere langere, vooraf geplande vakantieperiodes.

De Belgische voorkeur voor een gemengd model betekent dat verlofplanning niet langer uitsluitend rond de traditionele zomerpiek draait. Werkgevers moeten gedurende het hele jaar rekening houden met zowel korte afwezigheden als langere vakantieperiodes.

Dat vergroot het belang van capaciteitsplanning, vervanging, taakoverdracht en duidelijke afspraken binnen teams. Vooral in kleinere ondernemingen en afdelingen met gespecialiseerde functies kan de combinatie van verschillende verlofpatronen voor bijkomende organisatorische uitdagingen zorgen.

Uit het onderzoek blijkt verder dat 43% van de Belgische werknemers zijn vakantie niet vooraf formeel hoeft aan te vragen. België hoort daarmee tot de Europese landen met de meeste autonomie op het vlak van verlofopname. Het internationale gemiddelde bedraagt 33%.

De overige 57% moet wel vooraf goedkeuring vragen. Zij dienen hun vakantie gemiddeld 42 dagen, of ongeveer zes weken, voor de gewenste verlofperiode aan te vragen. Dat is iets langer dan het Europese gemiddelde van 39 dagen.

Ook hier zijn de verschillen tussen landen groot. In Duitsland bedraagt de gemiddelde aanvraagtermijn 84 dagen. Servische werknemers die toestemming nodig hebben, vragen hun verlof gemiddeld 23 dagen vooraf aan.

Hoewel Belgische werknemers relatief veel vrijheid krijgen, blijft afstemming met de werkgever en collega’s noodzakelijk. Organisaties moeten rekening houden met minimumbezettingen, productie- en verkoopspieken, klantendienst, project-deadlines en de beschikbaarheid van werknemers met specifieke kennis.

Twee derden van de Belgische werknemers, of 66%, geeft aan tijdens het voorbije jaar alle beschikbare vakantiedagen te hebben kunnen opnemen. Bij 16% lukte dat niet.

Een deel van de werknemers ervaart bovendien bijkomende werkdruk wanneer ze vakantie nemen. Zo zegt 23% dat verlof opnemen extra druk veroorzaakt voor zichzelf of voor collega’s. De helft van de werknemers geeft aan zonder dergelijke bijkomende druk vakantie te kunnen nemen.

Ook de houding van de leidinggevende speelt een rol. Van de ondervraagde werknemers voelt 28% zich door zijn of haar leidinggevende aangemoedigd om regelmatig vakantie op te nemen. Daartegenover staat 30% die aangeeft dat dergelijke stimulansen ontbreken.

Het aantal beschikbare vakantiedagen alleen bepaalt niet of werknemers voldoende kunnen herstellen. Ook de bedrijfscultuur, bereikbaarheid tijdens de vakantie en de manier waarop afwezigheden worden opgevangen, spelen een rol.

Werkgevers kunnen het herstel ondersteunen door werknemers aan te moedigen hun vakantiedagen effectief op te nemen, taken tijdig over te dragen en duidelijke afspraken te maken over bereikbaarheid. Een planning die de werklast niet automatisch doorschuift naar collega’s kan voorkomen dat werknemers met schuldgevoel of bijkomende stress aan hun vakantie beginnen.

Voor werknemers blijft een tijdige aanvraag belangrijk. Hoe eerder verlofperiodes bekend zijn, hoe beter werkgevers de bezetting, dienstverlening en taakverdeling kunnen organiseren.