Van de bevraagde ondernemers geeft 10% aan dagelijks te werken tijdens zijn vakantie en 13% bijna dagelijks. Nog eens 18% doet dat meerdere keren per week en 29% werkt af en toe. Aan de andere kant zegt telkens 15% heel zelden of nooit met het werk bezig te zijn tijdens vakantie.

Het werkmateriaal gaat daarbij vaak mee op reis. Zo neemt 58% van de ondernemers standaard een laptop mee voor het geval er zich iets voordoet. Dat kan ook binnen het gezin voor spanningen zorgen: 56% zegt dat partner of kinderen het niet prettig vinden wanneer tijdens de vakantie wordt gewerkt.

Helft heeft moeite om te ontspannen

Ook wanneer ondernemers niet daadwerkelijk aan het werk zijn, blijkt het moeilijk om hun onderneming mentaal los te laten. Iets meer dan de helft, 51%, zegt tijdens vakantie moeite te hebben om volledig te ontspannen. Slechts 29% heeft daar naar eigen zeggen geen problemen mee.

Voor 71% duurt het meerdere dagen voordat de omschakeling naar vakantiemodus is gemaakt. Daarnaast meldt 39% dat ze tijdens vakantie vaker ziek worden.

Ook de periode voorafgaand aan de vakantie brengt bijkomende belasting mee. Acht op de tien ondernemers geven aan in de aanloop naar hun verlof harder te werken en meer stress te ervaren.

Voor 68% begint de vakantie bovendien niet met een gerust gevoel, onder meer omdat het werk tijdens hun afwezigheid blijft liggen. Slechts 19% zegt taken daadwerkelijk aan medewerkers te kunnen delegeren.

Bereikbaarheid blijft hoog

Hoewel 62% van de zelfstandigen liever niet wordt gestoord voor werkgerelateerde zaken tijdens een vakantie, blijft een groot deel toch bereikbaar. Zo stelt 29% zelfs geen automatisch afwezigheidsbericht in voor collega's of klanten.

Volgens de onderzoekers speelt verantwoordelijkheidsgevoel daarbij een belangrijke rol. Zelfstandigen beantwoorden tijdens vakantie bijvoorbeeld nog e-mails, volgen dossiers op of blijven telefonisch beschikbaar voor klanten.

De mogelijkheid om het werk over te dragen blijkt daarbij relevant. Ondernemers zonder vervanging of duidelijke afspraken over wie tijdens hun afwezigheid dossiers opvolgt, lopen een groter risico om ook tijdens verlof operationeel betrokken te blijven.

Xerius en KULeuven-professor arbeidsgeneeskunde Lode Godderis adviseren ondernemers daarom vooraf duidelijke afspraken te maken over bereikbaarheid, verantwoordelijkheden en welke situaties daadwerkelijk dringend zijn. Ook één afgesproken communicatiekanaal voor urgente kwesties kan voorkomen dat ondernemers voortdurend hun mailbox controleren.

Daarnaast kan het helpen om bij terugkeer een bufferdag zonder afspraken te voorzien om achterstallige berichten en dossiers te verwerken.

DVO Signals

Koopsignalen

• Slechts 19% van de ondernemers kan werk tijdens vakantie effectief delegeren, wat wijst op potentiële behoefte aan personeelsversterking, outsourcing en procesautomatisering.
• De hoge werkdruk creëert vraag naar oplossingen voor digitale administratie, planning, klantendienst en workflow-automatisering.
• Ondernemingen die sterk afhankelijk zijn van de zaakvoerder kunnen behoefte hebben aan business continuity- en organisatiestructuren die operationele afhankelijkheid verminderen.

Verkoopsignalen

• HR-, interim- en outsourcing-bedrijven kunnen inspelen op de behoefte aan tijdelijke vervanging tijdens vakantieperiodes.
• Software-leveranciers voor CRM, workflow management, automatische klantcommunicatie en AI-assistenten kunnen hun oplossingen positioneren als middel om bereikbaarheid te beperken zonder dienstverlening stil te leggen.
• Adviseurs rond organisatie-ontwikkeling en personeelsbeleid kunnen ondernemers helpen taken en verantwoordelijkheden structureel te delegeren.

Ecosysteemkansen

• Samenwerkingen tussen sociaal secretariaten, HR-dienstverleners, software-leveranciers en welzijnsspecialisten kunnen geïntegreerde oplossingen opleveren rond continuïteit en werkdruk voor zelfstandigen.
• Dienstverleners kunnen specifieke vakantie- of continuïteitspakketten ontwikkelen waarmee kleine ondernemingen hun activiteiten tijdelijk kunnen laten opvolgen zonder permanente extra personeelskosten.